182
معناى سجود
براى بررسى معناى سجود بهتر است به آيات قرآن رجوع كنيم تا معناى آن روشن شود :
«أَ وَ لَمْ يَرَوْا إِلىٰ مٰا خَلَقَ اللّٰهُ مِنْ شَيْءٍ يَتَفَيَّؤُا ظِلاٰلُهُ عَنِ الْيَمِينِ وَ الشَّمٰائِلِ سُجَّداً لِلّٰهِ وَ هُمْ دٰاخِرُونَ* وَ لِلّٰهِ يَسْجُدُ مٰا فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ مٰا فِي الْأَرْضِ مِنْ دٰابَّةٍ وَ الْمَلاٰئِكَةُ وَ هُمْ لاٰ يَسْتَكْبِرُونَ » 1؛ «آيا آنها مخلوقات خدا را نديدند كه سايههايشان از راست و چپ حركت دارند و با خضوع براى خدا سجده مىكنند؟! (نه تنها سايهها، بلكه) تمام آنچه در آسمانها و زمين از جنبندگان وجود دارد و همچنين فرشتگان براى خدا سجده مىكنند و تكبر نمىورزند.»
در اين آيه، سجده را براى تمام موجودات به كار برده و يقيناً سجدۀ آنان به «خاك افتادن» نيست، پس بايد معناى ديگرى مقصود باشد، در «كشاف» آمده است: مراد از سجده در اين آيه، انقياد موجودات، در برابر خداوند است.
به نظر مىرسد معناى صحيح، همين است و «به خاك افتادن»، يك مصداق از مصاديق مفهوم سجده است. البته اين بحث لغوى است والّا اگر در موردى كه قرينه، اقامه شود، مراد از سجده «به خاك افتادن» است، چنان كه در روايات بسيارى، در اين معنا استعمال شده است كه مورد انكار نيست.