65
محتواى آيه
قرآن كريم، بيش از ده دعاى مستجاب حضرت ابراهيم را نقل كرده كه در بخش نكتهها بدان اشارت خواهد شد، ليكن در اين آيه تنها دو خواسته ابراهيم را بازگو نموده است: يكى امنيت شهر، و ديگرى رزق.
درخواست اول: امنيت مكه
در اين آيه خداوند از زبان ابراهيم بيان مىكند كه گفت: «رَبِّ اجْعَلْ هٰذٰا بَلَداً آمِناً» . خداوند اين دعاى ابراهيم را به صراحت قرآن اجابت كرد. چنانكه مىفرمايد: «أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنّٰا جَعَلْنٰا حَرَماً آمِناً (عنكبوت: 67)». و نيز فرمود: «أَ وَ لَمْ نُمَكِّنْ لَهُمْ حَرَماً آمِناً (قصص: 57)». ملاحظه مىشود كه قرآن تعبير به «آمِن» نموده است، كه به معناى امنيتدار است. و ممكن است به معناى « آمنا من فيه » باشد. و اين كه به جاى امن تعبير به آمن نمود، بدين جهت است كه اين امنيت مداوم و مستمر است و لذا تعبير به اسم فاعل كرده است.
چنانكه در تفسير آيه قبل اشارت شد، امنيت مكه و حرم ممكن است تكوينى باشد، و ممكن است تشريعى باشد. اگرچه تكوينى بودن بيشتر با سياق آيه منطبقتر است، اما تشريعى بودن آن با روايات و واقعيتهاى خارجى سازگارتر است.
نكتهاى كه در اينجا وجود دارد اين است كه، قرآن در اينجا مىگويد: «رَبِّ اجْعَلْ هٰذٰا بَلَداً آمِناً» ، و در جاى ديگر مىفرمايد: «رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِناً (ابراهيم: 35)». راز تفاوت اين تعابير ممكن است اين باشد كه دعاى ابراهيم در سوره بقره هنگامى بوده است كه مكه هنوز به صورت شهر مسكونى در نيامده