377اما منظور از اجل مسمِّى بنابراين ديدگاه ممكن است زمانى باشد كه عنوان هدى به خود مى‌گيرد. ¹اين سخن با اين اشكال روبه‌روست كه هدى حجّ، قبل از آن كه اين عنوان به خود بگيرد، جزء شعائر نيست تا محدود يا نامحدود باشد. اين احتمال نيز وجود دارد كه مراد از اجل مسمّا زمان نحر و ذبح باشد، بدين معنا كه همه منافع دنيوى هدى تا هنگامى كه نحر و يا ذبح نشده از آن قاصدين بيت‌الله است.

اين تفسير با مفاد روايات هماهنگ است، چنانكه در روايتى از امام صادق مى‌خوانيم كه فرمود:« إن احتاج إلى ظهرها ركبها من غير أن يعنف عليها و إن كان لها لبن حلبها حلابا لا ينهكها ». ²ب. قربانگاه

در ادامه آيه مى‌فرمايد: «ثُمَّ مَحِلُّهٰا إِلَى الْبَيْتِ الْعَتِيقِ» ، كه بيانگر بيان منتهى اليه سير آن شعائر را دارد، يعنى جايى كه آن قربانى بايد كشته و به تعبير درستتر نحر شود، اينك بايد ديد منظور از «اَلْبَيْتِ الْعَتِيقِ» چيست؟

در تفسير اين بخش از آيه بايد گفت: ظاهر عبارت «ثُمَّ مَحِلُّهٰا إِلَى الْبَيْتِ الْعَتِيقِ» بيانگر اين است كه منتهى‌اليه سير قربانى كعبه است، چنانكه در آيات ديگر نيز فرمود: «هَدْياً بٰالِغَ الْكَعْبَةِ (مائده: 95)». ³ ليكن بسيارى از مفسران بر آنند كه منظور از «اَلْبَيْتِ الْعَتِيقِ» كعبه به تنهايى نيست، بلكه حرم كه حريم