334

*آيه هيجدهم

«وَ إِذْ بَوَّأْنٰا لِإِبْرٰاهِيمَ مَكٰانَ الْبَيْتِ أَنْ لاٰ تُشْرِكْ بِي شَيْئاً وَ طَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطّٰائِفِينَ وَ الْقٰائِمِينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ (حجّ: 26)».

شرح واژگان

أ. تبوِئه: واژه بوّأنا، از ريشه باء، يبوء، بَوءاً به معناى رجوع است. ¹ و از همين باب است «بٰاؤُ بِغَضَبٍ مِنَ اللّٰهِ (بقره: 61». و تبوّأ يعنى؛ اتّخذ. و از همين باب است كه مى‌فرمايد: «وَ أَوْحَيْنٰا إِلىٰ مُوسىٰ وَ أَخِيهِ أَنْ تَبَوَّءٰا لِقَوْمِكُمٰا بِمِصْرَ بُيُوتاً (يونس: 87)». و بوّأ يعنى؛ تهيأ. و بوّأ له يعنى؛ تهيّأ له. البته ممكن است اين واژه از مصدر بواء به معناى سواء و مساوى بودن باشد. ² چنانكه در نهج البلاغه مى‌خوانيم كه على فرمود: « فيكون الثواب جزاء و العقاب بواء ». ³ كه در اين صورت تبوئه به معناى مسطح كردن خواهد بود. معنى دوم مناسب با آيه مورد بحث است و معناى سوم نيز به آن بر مى‌گردد، گرچه معناى اول نيز مى‌تواند درست باشد، بدين معنا كه خداوند مكان بيت را مباءت و مرجع براى عبادت قرار داد.

ب. عكوف: در تفسير آيات اول و شانزدهم شرح داده شد.