209 مَنٰاسِكَكُمْ» ذكرى از رمى آمده است و نه پس از آن. و حال آن‌كه رمى جمره عقبه در روز عيد، و رمى جمرات سه‌گانه در روزهاى منى جزء مناسك حجّ است.

t در پاسخ بايد گفت: طبق برخى از روايات اين منسك از سنت‌هاى نبويه مى‌باشد، چنانكه امام باقر مى‌فرمايد: « و فرائض الحج: الاحرام ...و الهدى للمتمتع فريضة ، فاما الوقوف بعرفة فهو و اجب ، و الحلق سنة و رمى الجمار سنة ». ¹

برخى از مفسران اين احتمال داده‌اند كه ذكر نشدن رمى جمرات در قرآن به اين معناست، كه چون همه اعمال حج در چارچوب زمان و مكان، يعنى موسم حجّ و مكه و مشاعر قرار دارد يادآور شده است. اما رمى شيطان منحصر به ذوالحجه و مكه و مشاعر نيست، بلكه در طول عمر لازم است صورت گيرد. لذا همه آياتى كه به نحوى امر به طرد شيطان مى‌كند بر اين مسأله دلالت دارد، مثل آيه شريفه «وَ إِمّٰا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطٰانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ (اعراف: 200)».

4. سفارش به تقوا

سومين مطلب اين آيه عبارت است از سفارش دوباره به تقوا كه فرمود: «اِتَّقىٰ وَ اتَّقُوا اللّٰهَ» . و اين پس از انجام مناسك حجّ به اين معناست كه حتى بعد از به جاى آوردن اعمال حجّ كه مظنّه آمرزش گناهان است، گمان نكند كه كار به طور كلى تمام است. و مجاز است كه هر گناهى مرتكب شود، بلكه بايد توجه داشته باشد كه هر آن و هر لحظه رعايت تقوا لازم و ضرورى است.