160 تقويم طبيعى

ممكن است كسى بگويد: انسان مى‌تواند با يك تاريخ قراردادى كارهاى خود را منظم نمايد، اين سخن حقى است اما بايد پذيرفت كه چون طبيعى نيست، عمومى و همگانى نيز نخواهد بود. در حالى كه تقويم طبيعى موجود در آسمان براى هر همه جا و همه كس روشن و قابل اعتماد است.

قرآن كريم در بيان اين تقويم طبيعى به سه عنصر اصلى در تقويم يعنى سال، ماه و شبانه‌روز اشارت نموده است. در خصوص سال مى‌فرمايد: «هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيٰاءً وَ الْقَمَرَ نُوراً وَ قَدَّرَهُ مَنٰازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَ الْحِسٰابَ َ(يونس: 5)».در خصوص ماه‌هاى سال فرمود: «إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللّٰهِ اثْنٰا عَشَرَ شَهْراً فِي كِتٰابِ اللّٰهِ (توبه:35)». و در خصوص شبانه‌روز فرمود: «وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ وَ النَّهٰارَ آيَتَيْنِ فَمَحَوْنٰا آيَةَ اللَّيْلِ وَ جَعَلْنٰا آيَةَ النَّهٰارِ مُبْصِرَةً لِتَبْتَغُوا فَضْلاً مِنْ رَبِّكُمْ وَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَ الْحِسٰابَ (اسراء: 12)».

به اين نكته نيز بايد توجه داشت كه گرچه در نگاه غير دقيق چنين به نظر مى‌رسد كه نيمه دوم ماه عين نيمه اول است و تكرار مى‌شود، ليكن اين يك اشتباه است، چرا كه چهره ماه در نيمه اول با نيمه دوم تفاوت دارد. در نيمه اول قسمت ناقص ماه به طرف شرق است، در حالى كه در نيمه دوم به سمت غرب مى‌باشد. و به اين ترتيب تغييرات تدريجى ماه از هلال تا بدر و دوباره هلال مجدد يك روز شمار طبيعى است. ¹