126 9. ضرورت قربانى در حج تمتع

اين كه فرمود: «فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ» ، بيانگر اين است كه يكى از ويژگى‌هاى حج تمتع ضرورت قربانى كردن است. و گرچه اين بخش از آيه به اصل لزوم قربانى بسنده نموده است، ليكن در روايات به قيود و تخصيص‌هاى آن اشارت شده است، كه برخى از اطلاقات و تقييدات آن عبارت است از:

1. جمله « فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ » شامل هرحيوان حلال گوشتى كه صلاحيت اهداء به بيت‌الله را داشته باشد مى‌شود، ليكن در روايات مقيد به انعام سه‌گانه شتر، گاو و گوسفند شده است. ¹2. اين جمله شامل حيوان صحيح و معيوب نيز مى‌شود، ليكن روايات آن را مقيد به حيوان سالم و داراى شرايط نموده است. ²3. اطلاق آيه شامل قسمتى از شتر، گاو، و گوسفند نيز مى‌گردد، به اين معنا كه چند نفر مى‌توانند در هديه به بيت‌الله با يكديگر شريك باشند، ليكن روايات بيان مى‌دارد كه اين امر ممكن نيست. و هر كسى بايد حيوانى را خريدارى و قربانى نمايند. ³4. جمله «فَمَنْ تَمَتَّعَ...» گرچه به حسب ظاهر آيه مفيد معناى اختيار بر حج تمتع است، اما بر اساس دليل روايى كه به عنوان قرينه منفصل در تفسير آيه به شمار مى‌آيد، مبين تعيين آن بر نايى است. ⁴