285مدينه، چندين پيشنهاد با پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله مطرح شده است كه هر يك از آنها را مورد بررسى قرار مىدهيم:
اوّلاً همۀ آثار نشانه آن است كه پيامبر صلى الله عليه و آله در اتّخاذ راه براى دفاعِ اجتنابناپذير به مشورت پرداخت و آراء صحابه را به دقّت ملاحظه كرد و نكات ضعف و قوّت آن را سنجيد. سؤال پيامبر از صحابه اين بود:
- آيا براى دفاع از مدينه بيرون برويم؟ يا در مدينه باقى بمانيم؟ يا در فاصلۀ نزديك مدينه مستقر شويم؟
در تاريخ به اين پرسشها سه پاسخ داده شد:
1 - گروهى گفتند:
«ما در فاصلۀ ميان منطقۀ بُعاث و ثنيّةالوداع تا جُرْف قرار مىگيريم.» 12 - بعضى گفتند:
«اى رسول خدا! روزگارى كه در سرزمين فارس بوديم، هرگاه از سواران بيم داشتيم، بر گرد خود خندق مىكنديم. آيا صلاح مىدانيد كه اكنون هم خندق درست كنيم؟»
نويرى، پاسخ نهايى پيامبر صلى الله عليه و آله و واكنش مسلمانان را چنين ثبت كرده است:
«مسألۀ كندن خندق، مسلمانان را به تعجّب و شگفتى واداشت.» 2واقدى با اين جمله، پيشنهاد سلمان را مورد پذيرش مسلمانان و پيامبر خوانده است:
فأعجب رأي سلمان المسلمين و ذكروا حين دعاهم النبيّ - صلّىاللّٰه عليه [ وآله ] وسلّم - يوم أُحُد أن يقيموا و لايخرجوا، فكره المسلمون الخروج و أحبّوا الثيات في المدينة. 3