235تأكيد پيامبر به تيراندازان مستقر بر روماة كه هرگز مواضع خود را رها نكنند، در تاريخ اسلام و سيرت پيامبر صلى الله عليه و آله مشهور است. 1 تصوّر پيامبر اين بود كه تسلّط تيراندازان بر ميدان، موجب برترى آنها مىشود و بدون ترديد در صورتى كه اين تسلّط از آنِ قريشيان باشد، كسانى كه در ميدان باشند، زير ضربات نيزهاندازان، قدرت مقاومت نخواهند داشت. اتّخاذ چنين شيوهاى متناسب با موضع دفاعى مؤمنان بوده است.
قريش از سمت غرب، حمله را آغاز كرد و مؤمنان در برابر آنها پايمردى نمودند و به اتّكاى آرمانهاى بلندى كه در انديشه و قلب داشتند، نيروى شگفتانگيزى را از خود بروز دادند.
كتب تاريخ، شرح و وصف اين حالات را به تفصيل آوردهاند و ما در مدينهشناسى به ذكر آنها نمىپردازيم؛ زيرا موقعيّت بحث را در مدينهشناسى، شناخت مدينه در ارتباط با حيات پيامبر صلى الله عليه و آله مىدانيم و نه تاريخنگارى. ابتدا مجملى از واقعۀ احد بيان مىكنيم و در ادامه به «ذكر مواضع جنگ» خواهيم پرداخت:
قريشيان حمله كردند و در ميدان با صفى از مدافعان مؤمن برخورد كردند و به ستيز و نبرد پرداختند. نيزهاندازان روماة، سواران قريش را از پاى درآوردند. انبوه تيرهاى رهاشده كه قريشيان را در ميدان به سختى انداخته بود، باعث شد كه دشمن، افراد زخمى خود را رها كرده، مجبور به عقبنشينى شود. يكباره نظم قشونى آنها دَرهم ريخت و به طور جدّى شكست را پذيرا شدند.
معالأسف نيزهاندازان برخلاف تأكيد پيامبر، تپّه را رها كردند و به عشق دنيا و متاع آن، هواى غنائم را نمودند و دستورات عبداللّٰه بن جبير را ناديده گرفتند و سفارش پيامبر را فراموش كردند. از تپّه پايين آمدند و در ميدان مشغول جمعآورى كالاهاى بىارزش دنيا شدند.