187الحج و معالم الجزيره»، به موضوع «و حول المدينة من الجبال» ¹ مى‌رسد، تمامى كوه‌هاى اطراف مدينه را برمى‌شمارد؛ ولى نامى از «ثور» نمى‌برد. «فيروزآبادى»، ثور را تصحيف و صحيحِ آن را «الى احد» دانسته است ²؛ زيرا «ثور إنّما بمكة...» ولى مشارٌاليه در كتاب ديگرش به آراء كسانى كه ثور را در مدينه دانسته و آن را غير از ثور مكّه خوانده‌اند، روى آورده است. ³ شايد از اين روى است كه عبدالقدّوس انصارى از محقّقان مدنى و مدينه‌شناس به اين باور رسيده‌اند كه كوه كوچكى كه در پشت كوه احد قرار دارد و از مسير فرودگاه مدينه نمايان است، «ثور» مى‌باشد ⁴.

حمد الجاسر نيز با جملۀ: «و حقق وجود جبل ثور، وراء أُحُد». به اين نظريّه روى آورده است. ⁵به هر حال آنچه براى ما اهمّيّت دارد، اين است كه كوه احد، حدّ حرم و يا حدّ شمالى - جنوبى مدينه، در حرم مدينه، قرار دارد؛ اگر چه اين حقير معتقد است كوهى كه «على حافظ» به آن اشاره مى‌كند، در جنوب شرقى كوه احد و به نام صرار مى‌باشد و آنچه كه از مستندات تاريخى حاصل نگارنده شده است، نمى‌تواند رأى «عبدالقدّوس انصارى» و على حافظ و تبعيّت حمد الجاسر را مورد تأييد قرار دهد و لذا اين مطلب را بايد موضوعى مورد اختلاف و حاوى آراء متفاوت دانست. در ميان محقّقان معاصر اگر چه «محمّد فؤاد عبدالباقى» به دفاع از آن نظريّه برخاسته است؛ ⁶ ولى تحقيقات «سيّد ابراهيم العيّاشى» كه خود از محقّقان مشهور مدنى و مدينه‌شناس است، خلاف آن را