401ابن‌بطوطه در نيمۀ اوّل قرن 8 هجرى، بناى چاه اريس را در قبا ديده است كه چون خاتَم پيامبر از دست عثمان در آن افتاد، به چاه خاتم مشهور گشت. وى آن را محاذى بناى مسجد قبا دانسته است. ¹عثمانى‌ها بر فراز چاه، گنبدى بنا نهادند كه نماى خارجى آن با گچ روكش شده بود.

در سمت جنوبى آن نيز محرابى به نشانۀ تبرّك به آثار پيامبر بنا كردند. اين بنا در ميان باغستان نورالدّين شهيد، ميزبان زائران مسجد قبا بود. ²نايب‌الصّدر شيرازى، چاه اريس را ديده و از آن به عنوان «مسجد كوچك» ياد كرده كه در آن:

«چاه آب شيرين و گوارا معروف به بئر الخاتم است... مِن باب تبرّك قدرى از آن مى‌نوشند و در آنجا نمازى مى‌خوانند و در سر آن مسجد... اين بيت منقوش است:

عين زرقا اندر زنچه آب ناب كوثرى حكمت ايله و يردى دادن خاتم پيغمبرى».
³ رفعت پاشا در سال‌هاى 1325/1318ه‍ .ق. چاه اريس را از نزديك ديده و چگونگى آن را به تفصيل، چنين نگاشته است:

«چاه اريس در شمال غربى مسجد قبا قرار دارد و به چاه الخاتم يا التّفَله موسوم است.» ⁴وجه تسميۀ تفله، شايد به خاطر حديث انس بن مالك است كه در آن تصريح شده كه پيامبر در اين چاه، آب دهان خود را ريخت. رفعت پاشا به توصيفات خود از چاه اريس چنين ادامه مى‌دهد:

«بناى آن داراى 13 متر عمق است و قسمت تحتانى آن دو مجرا دارد كه آب آنها