369
فصل دوّم چاه حاء
الف: «بئرحا» در لغت
در زبان عربى، چاه را بئر گويند و ظاهر كلمۀ تركيبىِ «بئرحا» بايد به معناى چاهى باشد كه نامش حاء است؛ ولى واژهشناسان عرب، به تفاوت گويش و نگارش، معانى مختلفى از آن اراده كردهاند:
ياقوت حموى به رأى ابوالقاسم بن عمر استناد كرده كه او اين نام را به صورت «بِئرحاء» استفاده كرده: يعنى چاهى كه نامش حاء است؛ 1 ولى ابناثير در «النّهايه» گفته است كه اكثريّت اين نام را به صورتِ بيرحاء، بَيْرَحاء يا بَيْرُحا به مدّ و قصر بكار بردهاند و مدّعى شدهاند كه اين كلمه، مفرد است و از دو جزء تركيب نيافته كه به اضافه خوانده شود.
ابنحجر عسقلانى، عقيدۀ ابوبكر الباجى را پسنديده است 2 كه:
بئرحاء: «أفصحها بفتح الباء و سكون الياء و فتح الرّاء مقصور».
زمخشرى، «بيرحاء» را «على الاضافه» دانسته و مىگويد:
«حاء من أسماء القبائل و قيل اسم رجل». ابوعبداللّٰه صورى نوشته است: