355نسخههاى خطّى اهتمام زيادى مبذول داشت؛ زيرا در آن ايّام، مدينه داراى يك كتابخانۀ منظّم و حاوى كتابهاى مهم علوم اسلامى نبود. شيخالإسلام در نهايت تصميم گرفت كتابخانهاى در اين شهر بنا نهد.
اگر چه در گزارشهاى تاريخى از مراسم افتتاح اين كتابخانه در سال 1270ه .ق.
يادها شده است؛ ولى بر اساس كتيبۀ تركى سر درِ فعلى كتابخانه، پايان عمليّات ساختمانى را 1271ه .ق. رقم زدهاند:
ختاميه دعا لطفى تام تاريخ
ياپلدى بوكتبخانه مكمل 1271
«عارف حكمت» كتابخانه را وقف مسجد پيامبر نمود و براى ادارۀ آن، اموال منقول و غيرمنقولى وقف نمود كه متن كامل آنها در دفاتر محاكم شرعى مدينه و استانبول ثبت گرديد.
شيخالإسلام خانۀ حسن بن زيد را از اولاد حىّ او در نيمۀ اول سدۀ 13ه .ق.
خريدارى كرد و بناى كتابخانه دقيقاً جايگزين اين خانه گرديد. اين اين امر و نيز موقعيّت ممتاز كتابخانه در جوار مسجد نبوى، باعث گرديد: سيّاحان پژوهشگر از آن يادها كنند.
على بن موسى در 1303ه .ق. نگاشت:
«.. و بجوار المبرك بيت نائب الحرم كائتا من كان و تجاه بيت حضرة النائب كتابخانه عظيمة للمرحوم عارف حكمة بك شيخالإسلام بالأستانه سابقا فيها من الكتب النفيسه ما لايوجد في غيرها ولها خدمة بمعاشات شهريةتأتيهم منوقفه الموقوف عليها بالأستانه.» 1در اثناى جنگ جهانى اوّل، «فخرى پاشا» فرماندۀ نظامى مدينه، بهخاطر حفاظت از اين گنجينۀ نفيس، تمامى نسخههاى خطّى كتابخانه را به دمشق منتقل كرد و در تكيۀ سلطان سليم از دستبرد وقايع و حوادث ناشى از جنگ عالمگير پنهان ساخت. پس از