354در قرن 13 ه .ق. و نظر به اهميّت تاريخى - دينى چنين مكانى، «عارف حكمت پاشا» يكى از شخصيّتهاى والا مقام عثمانى تصميم گرفت خاطرۀ آن را با بناى كتابخانهاى مُعظم ارج نهد.
/1ب: كتابخانۀ عارف حكمت پاشا، موقعيّت كنونى خانۀ حسن بن زيد
خيرالدين زركلى او را «احمد عارف حكمت» فرزند «ابراهيم بن عصمت بن اسماعيل رائف پاشا» دانسته كه سلسلۀ نسبش به امام حسين بن على عليه السلام مىرسد. 1نگارندگان «دائرة المعارف الإسلاميّه» پدرش را قاضى عسكر: سلطان سليم سوم، بيست و هشتمين سلطان عثمانى (1789/1807م) دانستهاند. 2«احمد عارف حكمت» در سال 1231ه .ق. به مقام استادى و قضاوت بيتالمقدس منصوب گرديد و در سال 1236ه .ق. صاحبمنصب قضاءِ قاهره و آنگاه در 1239ه .ق. عازم مدينه گرديد و ده سال قاضى القضات آن ديار شد. چون از سادات حسينى بود، نقيبالأشراف مدينه گرديد.
وى در سال 1262ه .ق. به بالاترين منصب قضاوت و ديانت كه در ديار عثمانىها شيخالإسلام ناميده مىشد، ارتقاء مقام پيدا كرد؛ ولى در سال 1270ه .ق. از تمامى مسؤوليّتهاى خود استعفا داد و به عبادت و تحقيق دل سپرد؛ تا اينكه در 1275ه .ق. در استانبول درگذشت. 3«عارف حكمت» در خلال سالهاى اقامتش در مدينه به جمعآورى آثار و