280
فصل چهاردهم: مسجد ابىّ بن كعب
ابنسعد 1 ابى بن كعب را از بنو عمرو بن مالك بن النجار، از بنوحديله دانسته است و كلمۀ «حديله» (بر وزن جُهَينه) به گفتۀ فيروزآبادى محلّهاى در مدينه است. 2سمعانى 3 ابىّ بن كعب انصارى را از مهمترين بزرگان حُدْلى خوانده كه در آن محل، زندگى مىكرده است.
ابو اسحاق حربى 4 در قرن سوم هجرى چنين نگاشته است كه پيامبر اسلام «لم يصلّ داخل المدينة إلاّ في مسجد أبيّ بن كعب و هو مسجد بني حديلة و...». 5بر اين اساس، معلوم مىگردد كه در بافت قديمى مدينه، طايفۀ «بنو حديله» در شهرك خود مسجدى بنا نهاده بودند كه چون منزلگاه هميشگىِ يكى از برجستهترين ياران محمد صلى الله عليه و آله و اشرف طايفه؛ يعنى ابَىّ بود، به نام او نيز شهرت يافته بود. عمربن شبه به نقل از يحيى بن سعيد گفته است:
«كان النّبيّ - صلّىاللّٰه عليه[ وآله ] وسلّم - تخيلف؟؟؟ إلى مسجد أبي فيصلّى فيه