277اين گفته را بىكم و كاست، مؤلّف «المناسك و اماكن طرق الحج و معالم الجزيره» در صفحۀ 428 آورده است و اين از جمله دلايل كسانى است كه گفتهاند ممكن است كتاب ياد شده از آثار ابو عبداللّٰه اسدى باشد.
محمدبن ابىبكر تلمسانى در سال 348ه .ق. از معرَّس و اينكه محلّى است كه پيامبر شب را تا به صبح در آن مىگذرانيد، ياد كرده است. 1البكرى در معجم ما استعجم، 2 به محو شدن آثار زيباى مسجد از جارى شدن سيل اشاره كرده، مىنويسد:
«فَدَخَل السَّيْلُ بالبطحاء حتّى دفن ذلك المكان الذي كان يُعَرِّس فيه رسول اللّٰه - صلّىاللّٰه عليه[ وآله ] وسلّم - ».
سمهودى در «وفاء الوفا باخبار المصطفى»، 3 از آثار يا بناى مسجد، گزارش دقيقى ارائه نمىدهد و اين امر نشانگر آن است كه بناى مسجد در قرن 10/9ه .ق. يا به فراموشى سپرده شده بود و يا آثار بناى بهجا مانده به نحوى بوده كه باورى براى سمهودى در تطبيق آن با منابع دينى، تاريخى به ارمغان نياورده است؛ زيرا ذيل گفتۀ ابوعبداللّٰه اسدى مىگويد:
«ليس هناك غير المسجد المتقدّم ذكره في قبلة مسجد ذي الحليفة، على نحو رمية سهم سبقي منه و هو قديم البنا بالقصة و الحجارة المطابقة فهو المراد». 4اين ابهام تا قرن 12ه .ق. كه در بعضى از رسالهها و سفرنامههاى موجود در حجاز به