141از ميان نظريههاى فوقالذّكر، دو نظريّۀ اوّل و دوم از اعتبار خاصّى برخوردار است و با مستندات تاريخ بناى مرقد، تطابق بيشتر و منطقى دارد. پژوهندگان اعتماد بيشترى به نظريّۀ اوّل نشان دادهاند و بر اساس آن، محلّ سر رسولاللّٰه صلى الله عليه و آله را با يك ميخ عمود يا قنديل، مشخّص نموده بودند. 1
2 - 1 ب: مرقد فاطمه
سه نظريّه، مستند به سه گروه از اسناد تاريخى در بارۀ مكان قبر فاطمه بنت محمّد صلى الله عليه و آله در كتابهاى حديث و تاريخ ياد شده است كه جهت بررسى و اخذ نتيجه، هر يك از آنها قابل تأمّل و توجّه است:
نظريۀ اوّل، مبتنى بر گفتههايى استكه محل دفن و مقبرۀ دختر پيامبر صلى الله عليه و آله را خانهاش دانستهاند. اهمّ اين آوردهها، سخنى است از امام علىبن موسى الرّضا كه ابنبابويه آن را در «عيون اخبار الرّضا» و ابنشهرآشوب در «المناقب» و نيز در «قربالاسناد» از بَزَنْطى و او نيز از امام رضا عليه السلام چنين ثبت كردهاند: «قبر فاطمه در خانۀ خودش مىباشد.»
نظريّۀ دوم، مبتنى بر اسنادى است كه مدفن و مقبرۀ دختر پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله را محلّ روضه يا فاصلۀ بين منبر و مرقد گفتهاند و اين محل مجاور خانۀ فاطمه است:
«دفنت فاطمة فيبيتها فلمّا زادت بنوأميّة فيالمسجد صارت في المسجد». 2