83خصوصيات چشمگير «حجّةالوداع» نشانگر اين حقيقت است كه پيامبر در قالب مناسك حج و در طى اين جريان باشكوه، تمامى قدرت اسلام و عظمت مسلمانان و نقش رهبرى را به نمايش گذاشت. و تجلى روح توحيد را در ايجاد همبستگى با شكوه و استحكام و استوارى و يك سو و يك جهت بودن هدفها و خلوص و پاكى نيتها و خدايى شدن همۀ حركتها و تلاشها ارائه داد. و دشمنان را در برابر اين همه عظمت و قدرت و معنويت به خضوع و احساس عجز واداشت.
با فتح مكه، تشكّل دشمنان اسلام و سردمداران شرك و الحاد و سران سلطهجوى قريش متلاشى گرديد. ولى نيروهاى پراكندۀ بازمانده از برخوردهاى گذشته، بدون تشكل ظاهرى در اطراف و اكناف مترصّد فرصتى مناسب براى سازماندهى جديد و تدارك هجوم و يورش مجدد بودند. پيامبر خدا - ص - با چنين نمايش قدرت ظاهرى و عظمت معنوى، آنان را از نوع فكر شيطانى بازداشت و نسبت به هرگونه موقعيتى در زمينۀ راهاندازى تحريكات و توطئهها مأيوسشان نمود.
مسلمانان از سراسر جزيرةالعرب كه در اين مراسم شركت كرده بودند، در بازگشت، اخبار اين تشكل باشكوه و رهبرى متحد را به اطلاع همه مىرساندند و به اين وسيله خطر تحرك دشمن در همه جا خنثى مىگرديد.
در اين حج باشكوه، پيامبر در عمل به مسلمانان تعليم داد كه چگونه مىتوانند از نيروهاى پراكنده قدرت واحدى را به وجود آورند و با رهبرى صحيح هدفها و مقصدها را متحد كنند و علىرغم همۀ اختلافهاى