219ليكن صرفنظر از اين نكتۀ اسفبار، كه هر تخريبى به قيمت از دست رفتن دهها آثار گرانبهاى تاريخى و هنرى تمام شده است اصولاً آثار سير تحول تاريخى توسعه مسجد، جز در موارد اندك بجاى نمانده است و عينيت اين اسناد تاريخى نيز به تدريج محو گرديده است.
5 - خانۀ ابوايوب انصارى؛ نخستين اقامتگاه پيامبر - ص - به هنگام هجرت و نزول در مدينه، خانۀ منسوب به ابوايوب انصارى بود كه يادآور چگونگى استقبال مردم مدينه از پيامبر - ص - و اشتياقشان به پذيرايى از آن حضرت بود. اينجا نيز در جريان توسعه مسجد بى نام و نشان گرديد.
6 - خانۀ امام صادق - ع - و محلۀ بنىهاشم؛ اين خانه و محلۀ بنىهاشم قرنها شناخته شده و مزار مشتاقان اهل بيت - عليهمالسلام - بود و انهدام آن در جريان توسعه و باقى نگذاشتن كوچكترين اثر و نشانه براى آن خانه مقدس و محله بنى هاشم مظلوميت تاريخى شيعه و بنى هاشم را تداعى مىكند.
7 - خانۀ حسن بن زيد بن على؛ اين خانه مورد احترام اماميه و زيديه بوده و با بخشى از تاريخ قيامهاى زيديه ارتباط داشته است و بعدها به صورت كتابخانۀ معروف به «حكمت پاشا» مورد استفاده علما و محققان بوده كه امروز هيچ اثرى از آن باقى نمانده است.
8 - خانۀ عبداللّٰه بن عمر؛ جايگاهى كه عبداللّٰه بن عمر از نظر نقل حديث و آراى فقهى نزد اهل سنت دارد بطورى كه بخشى از منابع عمدۀ مذاهب اربعه منسوب به وى مىباشد او را در ميان مذاهب اهل سنت در شمار شخصيتهاى نامآور اسلامى قرار داده است.