191دارد و هر نوع تصرّف در اين سرزمين بايد بر اساس مصالح جهان اسلام و به صلاحديد امام مسلمانان انجام گيرد.
منشأ اين اختلاف فقهى آن است كه آيا شهر مكه مفتوحالعنوه است يا سرزمين صلح؟ جمعى؛ مانند مالك و ابوحنيفه و اوزاعى، سرزمين مكّه را مفتوحالعنوه مىدانند كه پيامبر - ص - پس از فتح مكه اين سرزمين را تقسيم نكرد و آن را به حال خود گذاشت تا اهل مكه و كسانى كه بعداً در آن سرزمين ساكن مىشوند استفاده كنند. بنابر اين رأى، سرزمين مكّه قابل فروش و اجاره نيست و هر كس به آن وارد شود مىتواند از آن براى سكونت خويش استفاده كند. و هر كس سبقت بجويد از اولويت برخوردار خواهد بود.
به اعتقاد شافعى، مكّه از اراضى صلح است و پيامبر - ص - با فتح مكّه، آن را به اهلش واگذار نمود كه چون سرزمين ملكى عمل نمايند.
روايات و اسناد تاريخى معتبر، حاكى از مفتوحالعنوه بودن شهر مكه است و گوياى آن است كه پيامبر - ص - با تهديد و اعلان جنگ وارد حرم شد. و گفتار تاريخى آن حضرت كه فرمود: «منْ أغلقَ بابَه فهو آمنَ ومنْ دخلَ دارَ أَبي سفيان فهوَ آمنٌ» نشانگر آن بود كه مردم مكّه، نه از روى صلح بلكه از روى قهر، تسليم شدند. ولى برخى به استناد تسليم مردم مكّه آن را ارض صلح ناميدهاند.
در حديث «علقمة بن نضله» آمده است كه:
«كانتْ تُدعى بيوتُ مكّة على عَهدِ رسولِ اللّٰه - صلّى اللّٰه عليه وآله وسلّم - السوائب لا تُباع من احتاجَ سكنَ ومن استغنى