150ترك اين امورى است كه مرتكب آن را آلوده مىسازد و از سير و سلوك به سوى ملكالملوك باز مىدارد. و در پايان، اين نظريه را تأييد مىكند كه «لاٰ جِدالَ في الحج» به اين معنا است كه ديگر خلافى در حج نيست. 1شيخ طوسى در تفسير گرانقدر خود مىگويد:
«رفث» نزد علماى شيعه به معناى همبستر شدن است كه اين نظريه مطابق با نظر ابن مسعود و قتاده است و ريشه آن زشتگويى است، و سپس آراى مختلف را در زمينۀ «رفث» مىآورد و «فسوق» را به معناى كذب تفسير مىكند و آنگاه ترجيح مىدهد كه «فسوق» به معناى همۀ معاصى، كه محرِم از آن نهى شده، تفسير شود و نظر عبداللّٰه بن عمر را مطابق آن مىشمارد. و «جدال» را به تأكيد كلام با قَسَم «لا واللّٰه، بلى واللّٰه» معنا مىكند، چه در سخن راستگو باشد يا به دروغ سوگند ياد كند. 2علامۀ طباطبايى در تفسير الميزان مىگويد:
«رفث» همه نوع سخنى است كه براى تفهيم مسأله زناشويى بر زبان آورده مىشود و «فسوق» خروج از قلمرو اطاعت خدا است و «جدال» همان مِراء در كلام است. ليكن احاديث، «رفث» را به معناى همبستر شدن و «فسوق» را به معناى كذب و «جدال» را به گفتن «لا واللّٰه» و «بَلىٰ واللّٰه» تفسير كرده است. 3
احاديث وارده در زمينۀ جدال
جابر بن عبداللّٰه از رسول خدا - ص - نقل مىكند:
«من قضَى نُسكَهُ وَسلِم المسلمونَ من لسٰانِهِ ويدهِ غفَر لهُ ما