132آيا تجمع و راهپيمايى و انجام دسته‌جمعى طواف، همراه با شعارهاى اسلامى و قرآنى در جهت احياى اين اصل: «لَنْ يَجْعَلَ اللّٰهُ لِلْكٰافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلاً»، جدالى است نهى شده؟

جدال در قرآن

كلمۀ جدال و مشتقّات آن در چند جاى قرآن آمده است. بررسى اين موارد نشان مى‌دهد كه در عين وحدت مفهومى اين كلمه در هر يك از موارد، خصوصيّاتى وجود دارد كه به اين كلمه در هر مورد مفهوم ويژه‌اى بخشيده است. قرآن، در اين آيات، بيشتر روى انگيزۀ جدال تكيه نموده و آن را معيار قرار داده است. قبل از بررسى مفهوم «جدال» در آيۀ «لاٰ جِدٰالَ فِي الْحَجِّ» لازم است اين موارد را بررسى كنيم؛ زيرا كه قرآن خود، مبيّن خويش است و «بعضه يصدق بعضا» ¹ و «بعضه يفسر بعضا.» ²- «وَ لاٰ تُجٰادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتٰانُونَ أَنْفُسَهُمْ.» ³«هرگز بخاطر مردمى كه به خود ظلم مى‌كنند جدال مكن.»

جدال در اين آيه و مشابه آن، مانند: «هٰا أَنْتُمْ هٰؤُلاٰءِ جٰادَلْتُمْ عَنْهُمْ فِي الْحَيٰاةِ الدُّنْيٰا فَمَنْ يُجٰادِلُ اللّٰهَ عَنْهُمْ يَوْمَ الْقِيٰامَةِ أَمْ مَنْ يَكُونُ عَلَيْهِمْ وَكِيلاً» ⁴ به معناى نوعى گفتگو و مشاجرۀ لفظى به منظور حمايت و دفاع متعصّبانه و كوركورانه آمده است. و به همين دليل مورد نهى واقع شده و پيامبران،