310
وَ هُدىً لِلْعٰالَمِينَ ؛ يعنى كه كعبه سمت و سوى پرستش و قبلۀ جهانيان است.
فِيهِ آيٰاتٌ بَيِّنٰاتٌ مَقٰامُ إِبْرٰاهِيمَ مقام، عطف بيان براى آيات است و بدان جهت «مقام» (كه مفرد است) عطف بيان براى «آيات» (كه جمع است) شده كه «مقام» شامل آيات و نشانههايى از جاى پاى ابراهيم در صخره است كه با وجود فراوانى دشمنان مشرك، باقى مانده و حفظ شده است.
در مورد امنيت كسى كه وارد آن شود، نيز اختلاف است. گفته مىشود هركس وارد آن شود، از گناهانى كه پيشتر داشته، پاك و در امان مىشود و نيزگفتهاند: هركس براى انجام مناسك و در راستاى احترام و تعظيم آن و به قصد قربت به خداوند - عزّوجلّ - وارد آن شود، روز قيامت در امان خواهد بود؛ همچنان كه روايت شده، هركس نماز شب زياد بخواند چهرهاش در روز نيكوترشود كه مراد روز قيامتاست. وگفتهاند وَ مَنْ دَخَلَهُ يعنى مورد قصاص واقع نمىشود كه اين مذهب ابوحنيفه است، و براى بيرون شدن از صحنۀ قيامت، از آن بهره مىگيرد. معانى ديگر نيز براى آن گفتهاند.
* جَعَلَ اللّٰهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرٰامَ قِيٰاماً لِلنّٰاسِ... 1
محبّ طبرى گويد: يعنى خداوند در امر دين و دنيا مايۀ قوام و استوارىاش ساخته است و تا هر گاه كه به سوى كعبه آيند (و حج كنند)، دين بر روى زمين ماندگار است و روزى و معاش، از آن به دست مىآيد. و مىافزايد: مراد از «تحريم بيت» ساير حرم (جز كعبه) است.
از ضحّاك نقل شده كه گفت: قِيٰاماً لِلنّٰاسِ يعنى از قوام دين و از نشانههاى حج ايشان است. و از سُدىّ چنين مطلبى نقل مىكند و مىگويد: عكرمه گفت: (مراد از) قِيٰاماً لِلنّٰاسِ قيام براى نظم و نظام ايشان است.
و همچنين، از احاديثى كه در اين باره وارد شده، روايتى است كه با سندِ گذشته، از ازرقى نقل كرديمكه گفت: جدّم از زنجى، از ابو زبير مكّى، از جابربن عبداللّٰه نقل كرده كه