74نخلةالشاميه 1بود.لات در طائف 2و منات 3در منطقۀ قديد،در ساحل درياى سرخ در شمال مكه بود.گفتهاند قريش در طواف خود مىگفت:واللات و العُزّى،و مناة الثالثة الاُخرى،تلك الغرانيق العُلا،إِنّ شفاعتَهنَّ لتُرتجى.هُذَيل هم بتى به نام سواع داشتند كه در كنار آن عبادت مىكردند.
آنان در كنار بتى با نام غبغب هم قربانى مىكردند.نيز تيرهايى(ازلام)در كعبه بود كه وقتى در امرى با يكديگر نزاع مىكردند يا بناى تصميمى داشتند،به سراغ آنها رفته،به انتخاب مىنشستند.اگر تيرى در مىآمد كه روى آن امر يا نهى بود به همان صورت كه امروزهاصحاب خيره 4وقرعه عملمىكنند،آنهانيز بر اساس آن امر و نهى،عمل مىكردند. 5
مورّخان ديانت عرب را به دو قسمت كردهاند:حُلّه و حُمس.حمس از آن كسانى بود كه در ديندارى سختگير بودند.كلمۀ حمس،به معناى تشدّد است.اين اعتقاد در ميان قبايلى بود كه مشهورترين آنها عبارت بود از:كنانه،خزاعه،اوس،خزرج و...؛قريش در اين باره،يعنى داشتن ديانت حمس،از همه جلوتر بود.به همين دليل بود كه وقتى يكى از آنان احرام حج يا عمره مىبست،داخل خانه يا خيمه و باغ نمىشد.زمانى كه كارى در خانهاش داشت به داخل خانه نمىرفت بلكه از بيرون،جايى را سوراخ كرده از آنجا اهل خانه را صدا مىكرد تا چيزى را كه مىخواهد برايش بياورند.نيز وقتى محرم مىشدند، چيزهايى مانند روغن و شير و پوشيدن لباس پشمين و مويين و استظلال به آنها و ريسيدن و بافتن را هم بر خود حرام مىكردند. 6
زمانى هم كه حُجّاج در عرفات وقوف مىكردند،اهل حمس از حرم خارج