69به آن بئر بليله مىگويند يا اجياد كبير.و ديگرى سمت چپ كه امروزه به آن سدّ مىگويند يا اجياد صغير.البته مقصود من از ادامۀ اين مسيرها،معنايى نيست كه از باز شدن راهها، آن هم در امتداد شعبها،به ذهن شما مىآيد.در واقع،اين عمران و آبادى است كه راهها را مىگشايد و بر رفت و آمد مىافزايد.
بنى تيم 1در حوالى باب اجياد سكونت داشتند و خانههايشان از سمت غرب تا حوالى مسجد امروزى-يعنى حدود صحن امروزى كعبه-مىرسيد.بنى مخزوم در ورودى اجياد كبير بودند،درست جاى رواق امروزى.گروهى از ازد در پشت آنجا كه به بيمارستان مىرسد سكونت داشتند.پشت آن،خانۀ ابوجهل بن هشام بود كه خيلى با آن فاصله نداشت.در اجياد صغير به سمت جادهاى كه به سدّ متصل است،خانههايى از آن آل عدى بن عبدشمس بود.در اجياد جايى براى دكانها و نيز خانهاى براى عبداللّٰه بن جدعان بود؛جايى كه در آن«حِلف الفضول»انجام شد؛پيمانى كه ضمن آن قبايل متفق شدند تا اجازه ندهند كسى در مكه به ديگرى ستم كند.همانجا،خانههايى براى آل هشام بن سلمه بود و نيز چاهى كه ميان دو اجياد قرار داشت و آل سلمه با گروهى از همسايگان خود آن را كنده بودند و ساكنان ورودى شعب دو اجياد از آن استفاده مىكردند.تصور مىكنم اين همان چاه امروزى است كه پيش از بناى بيمارستان قرار دارد؛زيرا اينجا جايى است كه نقطۀ مشترك دو اجياد است.
بعد از ترك اجياد كبير و صغير،در خيابان عمومى به سمت جنوب در مسفله،ابتداى بازار حزوره در نزديكى باب الوداع است.در آنجا درهايى است كه در سمت راست تو در نزديكى مسجد به حدود مطاف مىرسد.مشهورترين آنها«باب الحنّاطين»است و من تصور مىكنم كه آنجا بازار گندم فروشان بوده است.حانط در لغت به معناى كثير الحنطه آمده است.جاى اين درب مىتوانسته محل مناسبى براى فروش محصولات جنوب چون گندم در مكه باشد.در همين سمت،تيرههايى از آل صيفى سكونت داشتند.
نيز خانههايى براى آل عبدالدار و گروهى از بنىمخزوم بوده است.اگر اين مسير را در