172
اصلاحات ادارى
ابن زبير ادارۀ خاصى را در مكه پديد آورد كه مىتوان آن را مانند ادارۀ پليس امروزى دانست.وى كسانى از ياران خود را در آنجا گماشته بود تا بر امنيت عمومى نظارت داشته باشند.كسان ديگرى بر بازار نظارت داشتند،گروهى به كار بريد-نامه رسانى-مىپرداختند.اينان چهارپايان سريعى داشتند كه مىتوانستند اخبار شهرها و قراى اطراف را به او منتقل كنند.
با بازگشت امويان به مكه،امير اين شهر شغل حاجبى را ايجاد كرد كه كارش مراقبت از اموال او در سرزمينهاى فتح شده و نيز گرفتن شكايات و رساندن به او بود.وى يك نيروى شامى هم در اختيار حاجب گذاشته بود تا در ابطح مراقب اوضاع باشند،همچنين كتّابى كه بخششهاى مردم را ثبت و ضبط مىكردند.نيز ساختمانى ويژه و متعلق به بيتالمال در كنار دارالندوه ساخت.برخى از اميران مكه در اين زمان كسانى را به نيابت از خود در امر قضاوت و نماز به كار مى گرفتند،چنان كه از ابن عباس و برخى از شاگردان مكتب او در مسائل قضايى استفاده مىكردند.تا پايان دولت ابن زبير،سكّۀ مورد استفاده در معاملات،همان سكۀ عمرى بود كه در مدينه ضرب شده و در كنار آن كلمات فارسى بود.اما امويان سكۀ خاص خود را در دمشق ضرب كردند كه ميان مردم مكه هم در كنار سكههاى ديگر رواج يافت.
در اين دوره،كار بريد و راه ارتباطى مكه با شام به عنوان مركز خلافت توسعه يافت. 1