123

اصلاحات

عمر دست به برخى از اصلاحات عمومى زد كه از آن جمله توسعۀ مَسعىٰ بود.در اين مسير خانه‌اى متعلق به آل خطاب بود كه آن را گرفت و منهدم كرد و فضا را براى حجاج باز كرد.ازرقى مى‌گويد كه بعدها كسانى اين زمين افزوده را گرفته،نشيمنگاه‌هايى در آن درست كردند و سپس صندوق‌هايى براى نگهدارى متاع خود در شب در آنجا گذاشتند.اندك اندك در آنجا خيمه‌هايى از شاخۀ نخل درست كردند و بعداً در دوران بنى‌اميه آنها با خشت ناپخته مى‌ساختند و در موسم حج اجاره مى‌دادند.آل‌عمر در اين باره به مخاصمه برخاسته آنجا را پس گرفتند.در آن وقت،پوست فروشان در آنجا بودند. ¹

در زمان عمر،سيل ام‌نهشل به مسجد درآمد؛آن هم از طرف مدّعى نه از سوى وادى ابراهيم كه معمولاً از آن طريق مى‌آمد.ام‌نهشل،نام زنى بود كه در اين سيل آب او را برد و از بين رفت.سيل مسجد را گرفت و مقام ابراهيم را از جاى خود كند كه بعداً آن را در پايين مكه پيدا كردند.زمانى كه عمر از اين ماجرا آگاه شد،در رمضان سال 17 به مكه آمد ²و پس از تحقيق از محلّ اصلى آن،مقام را به آنجا برگرداند.سپس در فكر چاره‌اى براى سيل بر آمده،دستور داد زمين مدّعى را بالا آوردند تا سيل آنجا را نگيرد.بدين ترتيب سيل در همان مسير وادى ابراهيم حركت كرده در پشت رَدْم بنى جُمح كه با خاك و سنگ‌هاى سخت درست شده بود، ³مى‌ماند.در اين وقت مردم سواره و پياده در راهى كه به عنوان سد ساخته شده بود حركت مى‌كردند تا در نهايت به كعبه مى‌رسيدند.به همين جهت آنجا را مدّعى ناميدند.عمر سپس به فكر اصلاحات ديگر و نيز توسعۀ مسجد افتاد.وى خانه‌هايى كه به مسجد چسبيده بود خريد و كسانى كه از دادن خانه‌هايشان امتناع كردند،آنها را قيمت كرد و پولشان را به عنوان امانت در