164

منبر جمعه

«منبر جمعه»و«منبر رسالت»هر دو از سنگ مرمر است،«منبر جمعه»نه پله است، و«منبر حضرت رسالت»هم نه پله است، ولى اصل منبر سه پله بود،«معاويه»در زمان خلافت خود پنج پله افزود، ولى آن منبر حالا از ميان رفته است، اين منبر را از سنگ ساخته و در جاى او گذارده‌اند.

پشت«حجرات مطّهرات»كه طرف پايين پاى مبارك باشد، هم باز است، و درِ حجرۀ مطّهره«حضرت فاطمه»، از همان جا است،«باب بقيع»هم در طرف پايين پاى مبارك، كه طرف چپ مسجد است، درى كوچك‌تر از در«باب السلام»است واقع است، دور مسجد ستون‌هاى آن مختلف است، طرف وصل به حرم محترم ده طاق است، هر طاقى سه ذرع و نيم است، ضلع مقابل كه ضلع آخرى باشد، هفت طاق است، هر طاقى پنج ذرع، ضلع طرف چپ كه متصل به«باب جبرئيل»و«باب بقيع»است، دو ستون دارد، كه مشتمل بر سه طاق است، و طرف راست سه ستون كه مشتمل بر چهار طاق است، گويا طرف چپ را خواسته‌اند با حرم محترم قرينه باشد، طول مسجد هم هر طرفى ده ستون، هر ستونى تا ستون ديگر تقريباً سه ذرع و نيم است، در حقيقت صحن مسجد قريب به مربع است، دور همه جا اطراف خيابانى به عرض يك ذرع و نيم، سنگ فرش از سنگ سياه است، باقى صحن مسجد را ريگ‌هاى نرم ريخته‌اند.

در يك كنار وصل به ضلع چپ، تقريباً در وسط ضلع باغچه‌اى است مشتمل بر چهار اصله نخل خرما، و دو اصله زيتون، سقّاخانه‌اى هم ساخته‌اند از سنگ مرمر، كه آب دارد و جام‌ها از مس گذارده‌اند كه مردم آب مى‌خورند.

خانه عباس بن عبدالمطلب

در دم«باب بقيع»كه«باب جبرئيل»هم همان است، وصل به ديوار مسجد، يك ستون فاصله از حجرات مطّهرات، خانه كوچكى است كه چراغ‌ها را در او مى‌گذارند، و خانه«حضرت عباس بن عبدالمطلب»، عموى«حضرت رسالت»است، گويا مدفن آن جناب هم همان جا است ¹، و زيارت براى او مى‌خوانند، قطعه‌هاى بزرگ روى تخته زير