183با خالد برمكى،وزير و مشاور خود،مشورت كرد و مى‌خواست ايوان مدائن را،كه از شاهكارهاى معمارى عصر ساسانيان بود،تخريب و از مصالح آن براى ساخت بغداد استفاده كند اما خالد او را از اين كار برحذر داشت. 1مدت شش سال طول كشيد تا بغداد براثر طرح‌هايى،كه در پى مشورت‌هاى فراوان مشخص شده بود،احداث شد.سپس منصور در 146ق از هاشميه به بغداد آمد و در قصر خود مستقر شد.اين شهر در دوران هادى و مهدى عباسى تكميل شد و گسترش زيادى يافت.بغداد مدت پنج قرن پايتخت خلافت عباسى و شاهد حوادث و وقايعى بس مهم و سرنوشت ساز در تاريخ اسلام بود.
به هنگام خلافت مهدى،قسمت شرقى بغداد محل استقرار لشكريان خليفه شد و آبادانى زيادى يافت. 2مدرسه نظاميه معروف بغداد و نيز مدرسه مستنصريه در قسمت شرقى قرار داشت.(تصوير شمارۀ 50/2)در اين قسمت در قرن هشتم سه مسجد جامع به نام‌هاى جامع خليفه،جامع السلطان و جامع الرصافه وجود داشت كه امروزه نيز هم چنان موجود است. 3پيرامون شهر ديوارى كشيده شد كه دروازه‌هاى آن به نام‌هاى عجم،معظم، سلطانى و سلمان معروف بود. 4
شهر بغداد تا پايان خلافت عباسى از رونق فراوانى برخوردار بود.پس از هجوم هولاكو و برانداختن خلافت عباسى،اين شهر از رونق افتاد و اعتبار خود را از دست داد.(تصوير شمارۀ 50/3)
ب- قبرها و زيارت‌گاه‌ها
در داخل بغداد و در حد فاصل كاظمين و اطراف آن برخى از تابعان به خاك سپرده شده‌اند كه مى‌توان بشر حافى را در محله اعظميه و بهلول را در محله كرخ نام برد.
تعدادى از عالمان و انديشمندان اسلامى نيز در آن منطقه دفن شده‌اند.