46به تدريج نقطه‌هاى آغاز اختلاف در فهم آيات به وجود آمد و با گذشت زمان بر سر تأويل(-معنا و مراد آيات)و تنزيل(-مورد نزول آيات و تفسير آنها)اختلاف كردند. ¹

13.واژۀ«تنزيل»كه در برخى از روايات تحريف نما به كار رفته،به چه معناست؟

«تنزيل»از ماده«ن،ز،ل»مصدر ثلاثى مزيد،به معناى فرودآوردن است ²و در اصطلاح روايات نيز به همين معناى لغوى است كه شامل فرودآوردن وحى قرآنى و وحى غير قرآنى،كه به آن وحى تفسيرى مى‌گويند،مى‌شود.

برخى بدون توجه به شواهد و قراين،اين واژه را تنها به معناى فرودآوردن آيات وحى قرآنى مى‌شناسند،ليكن دليلى براى اين اختصاص وجود ندارد،بلكه مى‌توان گفت كه در اصطلاح روايات،اين واژه بيشتر براى فرودآوردن معنا و تفسير قرآن به كار رفته است.

قرآن مى‌فرمايد:

لاٰ تُحَرِّكْ بِهِ لِسٰانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ* إِنَّ عَلَيْنٰا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ* فَإِذٰا قَرَأْنٰاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ* ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنٰا بَيٰانَهُ ³ ؛زبانت را براى شتاب در آن به حركت درنياور.*بر ماست جمع و قرائت قرآن.*پس هرگاه آن را خوانديم، آنگاه پيروى كن.* آنگاه بر ماست بيان[ و شرح ]آن.

اين آيات،بيان قرآن،يعنى شرح و تفسير آنها را به عهده‌ى خدا و نازل از جانب او مى‌شناسد.اين معنا،از اطلاق آيات شريفه‌ى وَ مٰا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوىٰ* إِنْ هُوَ إِلاّٰ وَحْيٌ يُوحىٰ ⁴نيز استفاده مى‌شود؛چه اين كه در برخى از اخبار هم به اين معنا تصريح شده است.در بخشى از خطبه‌ى غديريۀ پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله چنين مى‌خوانيم: