103اختلافات فاحشى وجود دارد.فخر رازى مىگويد:
در برخى از كتابهاى كهن گفته شده:عبد اللّه بن مسعود منكر سورههاى«فاتحة الكتاب»و«معوذتين»به عنوان بخشى از قرآن بوده است.اين بسيار دشوار است؛چون اگر ما بپذيريم قرآن در عصر صحابه به صورت متواتر بوده،پس اين سورهها جزو قرآناند و انكار آن موجب كفر است و اگر بگوييم در آن عصر نقل قرآن به حد تواتر نبوده،موجب مىشود در اصل تواتر قرآن ترديد كنيم[ و اين هرگز روا نيست؛بنابراين ]به نظر مىرسد احاديثى كه چنين نسبتى را به ابن مسعود مىدهند،باطل باشند و اين مشكل را حل مىكند.همانطوركه قاضى ابى بكر مىگويد:«احاديثى كه مىگويد ابن مسعود اين سورهها را جزو قرآن نمىدانست،صحيح نيست و به اثبات نرسيده است».نووى نيز در شرح مهذّب مىگويد:«تمام مسلمانان اتفاق نظر دارند كه سورههاى«معوذتين»و «فاتحة الكتاب»جزو قرآناند و هركس آن را انكار كند به كفر گراييده و آنچه كه از ابن مسعود نقل شده باطل و نادرست است».ابن حزم نيز مىگويد:«اين حديث جعلى و دروغى است و آن را به ابن مسعود بستهاند». 1
ديدگاه باقلانى نيز نزديك به همين سخن است.وى مىگويد:
آن كه بر اين ادعاست كه ابن مسعود«معوذتان»را جزو قرآن نمىدانسته، ادعايش باطل و نشاندهندهى نادانى و گمراهى وى و نهايت دورىاش از دانش است. 2
ليكن ابن حجر با اين ديدگاه به شدت مخالفت مىورزد و مىنويسد:
اسناد احاديثى كه انكار ابن مسعود را گزارش مىدهند،صحيحاند[ و پس از ذكر روايات مىگويد ]و قول كسى كه مىگويد:اين احاديث دروغاند و آنها را به