508كوه ثبير النّصع در مزدلفه است و آن در جانب چپ كسى است كه به منا مى‌رود.در زمان جاهليت هنگامى كه مى‌خواستند از مزدلفه بروند مى‌گفتند«أشرق ثبير كيما نغير»و از آنجا نمى‌رفتند تا خورشيد را بر آن بنگرند. 1
در دامنۀ ثبير سدهاى سه‌گانه هستند.اين سدها در شعب عمرو بن عبد اللّه بن خالد احداث شده‌اند.حجاج آنها را براى حبس آب ساخته است.سد ميانين را اثال گويند.در نزد مزدلفه بركة القسّرى است كه آن را بركة البردى هم مى‌گويند در دهانۀ ثقبه. 2
قزح دماغه‌اى است از كوه ثبير.در نزد اين دماغه در مزدلفه امام مى‌ايستد.در سمت راست آن ميقده است و آن موضعى است كه در زمان جاهليت قريش توقف مى‌كردند و آتش مى‌افروختند. 3
بر روى دماغه قزح ستونى است از سنگ،مدور.محيط آن 24 ذراع است.و بلندى آن 12 ذراع،25 پله دارد.بر روى پشته‌اى مرتفع بنا شده است.ابتدا از هيزم بر سر آن آتش مى‌افروختند و از زمان هارون الرشيد شمع آنجا مى‌افروختند.چون هارون از دنيا رفت بر سر آن چراغهاى فتيله‌دار نصب كردند كه روشنايى آن تا فاصلۀ دورى مى‌رسيد.بعد از آنها چراغهاى كوچكى با فتيله‌هاى نازك روى آن مى‌نهادند.از اين‌رو آن را ميقده مى‌ناميدند.
قريش در مشعر الحرام در مزدلفه در نزديكى قزح توقف مى‌كردند و عربها در عرفه. 4
در فاصله چهارصد ذراع از قزح مسجد مزدلفه واقع شده در نزد ميل هشتم.دو ميل از مسجد منا دور است.پيامبر-ص-در حجة الوداع در آنجا نزول كرد.در سمت قبلۀ مسجد مزدلفه دار الاماره است كه خلفا و واليان در آنجا فرود مى‌آمدند. 5
مراخ در نزديكى مزدلفه است.ميان آن و مزدلفه بطن نمره واقع شده كه آن را ذنب السلم هم مى‌گويند.بر آن است انصاب الحرم.و در نزد مزدلفه مفجر واقع شده و در يك طرف آن شعب حوّا وقتى از مفجر به مزدلفه مى‌روى در سمت چپ تو است.در اين شعب چاهى