464فاصلۀ زمزم تا ركن اسود چهل ذراع است و بين آن و ركنى كه حجر الاسود در آنجاست 36/5 ذراع است و ما بين ركن تا مقام تا حجر،قبور شمارى از پيامبران است.در ته چاه سه چشمه است؛چشمهاى محاذى ركن اسود و چشمهاى محاذى كوه ابو قبيس و صفا و چشمهاى محاذى مروه.
گودى آن از رأس آن تا كوه،چهل ذراع است همه ساخته.
آب آن در عصر اسلامى نقصان گرفت.در زمان مهدى و رشيد به تعميق آن پرداختند.
در سال 223 آب به حداقل رسيد باز هم نه ذراع ديگر عميق كردند و از گرداگرد آن نيز كندند.
فراخى دهانۀ آن سه ذراع و دو ثلث ذراع است و دايرۀ آن از خارج 15 ذراع است و از داخل 11 ذراع.در آنجا مكانى است مربع از ساج كه با دوازده چرخ چاه در آن آب مىريزند.
ابو جعفر زمين آن را با مرمر فرش كرد و سپس مهدى آن سنگفرش را تجديد كرد.
زمزم را در اوايل دو حوض بود؛يكى بين آن و ركن كه مردم از آن آب مىنوشيدند و دوم در پشت آن كه به وسيلۀ راه آبى آب به باب صفا مىرسيد و مردم آنجا وضو مىگرفتند و زيادى آن در چاهى مىريخت و پنجرهاى نداشت.
موضع سقايه بين ركن و زمزم بود در كنار ناحيۀ صفا تا آنگاه كه ابن زبير آن را تغيير داد.
موضع مجلس ابن عباس در زاويۀ زمزم بود از آن سو كه صفا قرار دارد.بر دست چپ كسى كه به زمزم مىرود.سليمان بن على بر روى آن گنبدى ساخت.سپس مهدى بر صحنى كه ميان زمزم و بيت الشراب است سقفى زد و آن در موضع درختى است كه ابراهيم پسرش اسماعيل و زنش هاجر را در زير آن جاى داده.فاصلۀ حجرۀ زمزم تا وسط ديوار حوض 21/5 ذراع است.
سقايۀ عباس
در رو به روى ديوار حوض سقايۀ عباس بن عبد المطلب است.قناتى سنگى به درازاى شش ذراع،آن را به حوض مىپيوندد.از آن نبيد(؟)به جانب حوضى كه بر روى آن گنبدى بود جريان داشت و اين كار در ايام تشريق و روزهاى حج انجام مىگرفت.در زمان مهدى