440و حليفان آنها و بناى كعبه آمده است،حتى«المنمق»از تطورات اجتماعى در مكه بعد از اسلام مطالبى مفيد ذكر مىكند.
از كتابهايى كه ميان انساب و تاريخ جمع كرده،يكى كتاب انساب الاشراف بلاذرى است.انساب الاشراف در پنج جلد بارها به چاپ رسيده است.بر حسب تقسيمات عشاير مرتب شده ولى معلوماتى كه به دست مىدهد به تبع اعمال رجال آن است.در آن ميان شمارى از مردم مكه هستند ولى بيشتر اهتمام او به حوادث سياسى و اعمال فردى است.
فصولى كه از قريش-در مجلدات آخر-نوشته،برگرفته از ابن كلبى است و معلوماتى اضافه بر آن به دست نمىدهد.
كتب جغرافيانويسان
بعضى از كتب جغرافيا،دربارۀ مكه مطالبى آوردهاند؛از جمله كتاب«المسالك و الممالك»اصطخرى.اين كتاب را با اندكى اضافات ابن حوقل نقل كرده و نيز كتاب«احسن التقاسيم»مقدسى.و«الاعلاق النفيسه»ابن رسته.اما سه كتاب نخستين درباره مكه،در قرن چهارم هجرى مطالبى آوردهاند.اوصاف مهم ولى اقتباس است.اما ابن رسته مطالبى كه راجع به كعبه و مسجد الحرام آورده از ازرقى برگرفته است.
بسيارى از مطالبى كه اختصاص به مكه و اماكن آن دارد،در قرون اوّليۀ اسلام نوشته شده و ابن نديم نيز به آنها اشارت كرده است.
تأليفاتى كه ويژۀ مكه است
ابن نديم تعدادى از كتبى را كه راجع به مكه نوشته شده،در فهرست خود ياد كرده است؛از آن جمله است كتاب«مكه و الحرم»از ابو عبيده و«اخبار مكه»از واقدى و كتاب «مكه»و كتاب«بناء الكعبه»از مداينى و كتاب«مكه»از عمر بن شبه نمرى.و كتاب«مكه و اخبارها و جبالها و اوديتها»از ازرقى و كتاب«مكه و اخبارها فى الجاهلية و الاسلام»از فاكهى و كتاب«مكه و الحرم»از محمد بن مسعود عياشى و«امراى مكه»از عمر بن شبه.فؤاد سزكين از كتابى در باب مكه از ابن ابى المساج ياد مىكند.