399

آبريزگاهها

در جانب شمالى بقيع،در شب آبريزگاههاى زنان مدينه بود،بر حسب عادت عربها، پيش از آن كه چنين مكانهايى را در خانه‌ها بسازند،در ناحيۀ بئر ايوب در شمال بقيع غرقد. ¹

در نزديكى آبريزگاههاى بقيع الخبخبه واقع بود.

عبد العزيز گويد:از زيد پرسيدم بقيع الخبخبه كجاست؟گفت:در سمت چپ بقيع الغرقد است.آنجا كه مسجد يحيى است.پرسيدم كه اين يحيى چه كسى است؟گفت:يحيى بن طلحة بن عبد الله.گفتم كه بقيع الخبخبه،آنچنانكه شيخ مشايخ ما زين المراغى بيان كرده شناخته نيست ولى اگر كسى بيرون در بقيع هنگامى كه به طرف قبر عثمان بن عفّان برود و مشهد ابراهيم بن رسول الله-ص-را در جانب راست خود قرار دهد و در سمت چپ به راه كوفه پيش رود به باغى مى‌رسد كه سابقا آن را باغ فرزندان صيفى مى‌گفتند در آنجا چاهى است پله‌دار،معروف به بئر ايوب.راه ديگر آن از سمت قبر حمزه است در شمال باغى معروف به الرّوميّه،باغى است معروف به رباطيه و در آنجا چاهى است.مراغى گويد كه آن را بئر ايوب گويند و مردم بدان تبرّك مى‌جويند.اين چاه در نزديكى خانه مخل است و اين خانه در سمت چپ بقيع الغرقد است. ²

در شمال بقيع اسواف واقع شده.سمهودى گويد:ابن عبد البر گويد در آنجا صدقۀ زيد بن ثابت است.در طبقات ابن سعد از خارجة بن زيد،از پدرش زيد بن ثابت روايت شده كه عمر بن خطاب او را به جاى خود در مدينه نهاد.چون بازگشت،نخلستانى در اسواف به او داد.

بخشهايى از اسواف در دست طوايفى از عرب است كه به توارث مالك آن شده‌اند.اينان معروف‌اند به زيود.شايد از ذريۀ زيد بن ثابت باشند. ³