70
حجاج را در عكس صفحۀ قبل حال طواف مىبينيد؛اين در حالى است كه كعبه به شيوۀ حاجيان احرام بسته است.دو سمت شمالى و غربى ديوار كعبه در عكس نمايان است.نخست سمت شمالى ديوار كعبه كه در بالاى آن،ناودان رحمت به رنگ سفيد كه در برابر آن حجر اسماعيل به شكل نيم دايره ديده مىشود و ديگرى سمت غربى ديوار كعبه،و نيز دو سمت راست كعبه در تصوير،محراب امام مالكيان و محراب امام حنفيان كه به شكل سايبانى كه بر چهار ستون قرار دارد،ديده مىشود.در سمت چپ آن، مقام ابراهيم و پشت آن درب بنى شيبه ديده مىشود و قسمت سفيدى كه بين مقام و زمزم ديده مىشود،قسمتى از ساختمان روى چاه زمزم است كه امام شافعيان بر روى آن نماز به جاى مىآورد.سايبان دو طبقه كه در سمت چپ وجود دارد،مصلاى امام حنفيان است.در تصوير،ستونهاى مطاف كه به شكل دايره بود،ديده مىشود همچنان كه ستونهاى قوسى شكل رواقها و گنبدهاى آن را مىبينيد.در بالاى تصوير،خانههاى مجلّل اشراف ديده مىشود.كوهى كه در سمت چپ تصوير قرار دارد،كوه«خندمه»و كوه سمت راست«ابو قبيس»نام دارد.بر بالاى كوه ابو قبيس،مسجد ابراهيم قبيسى قرار دارد.
پس از پايان گرفتن طواف،به كنار ملتزم كه در سمت مشرق و در فاصلۀ ميان درب خانۀ كعبه و حجر الأسود است آمديم.در اين جايگاه،سينهها را بدان چسبانده و دستان خود را به پردۀ كعبه آويزان ساختيم و در اين حال به راز و نياز با پروردگار خود پرداختيم و از او عافيت و سلامتى دين و دنيا را خواستيم و آنچه كه به دل ما آمد،از خواستههاى خوب و مشروع از او طلب نموديم.سپس فرمودۀ خداوند را كه فرمود:« وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقٰامِ إِبْرٰاهِيمَ مُصَلًّى »اجابت نموده و دو ركعت نماز در پشت مقام ابراهيم عليه السّلام به جا آورديم و سپس به سوى زمزم در جنوب غربى درب بنى شيبه در داخل مسجد آمده و از آن جرعهاى آب نوشيديم و مقدارى نيز بر سر و روى خود پاشيديم سپس از درب صفا در سمت جنوب به قصد صفا از مسجد الحرام خارج شديم.
صفا جايگاهى بلند است،حدود دو متر ارتفاع و 6 متر طول و 3 متر عرض دارد.از راه پلههايى منظم بالا رفته و سپس رو به سوى كعبه كرده و پس از تكبير و دعا،خداى را ستايش كرديم،بعد از آن به سوى خيابان مسعى در شرق مسجد الحرام سرازير شده،پس