550
4-باب النساء؛و آن در سمت شرقى مسجد قرار دارد و از دربهايى است كه به وسيلۀ عمر بن خطاب بنا شده است.عمر به هنگام بناى آن گفت كه آن را براى بانوان قرار مىدهيم و به همين جهت به«باب النساء»مشهور گرديد.در برابر اين درب،خانه ريطه دختر سفاح عباسى و در شرق آن خانۀ ابو بكر بوده كه بعدها در جاى آن زاويۀ شيخ عبد القادر گيلانى يا زاوية السمان را ساختند كه هم اكنون نيز بدين صورت باقى مانده است .بالاى اين درب اين نوشته به چشم مىخورد:
«اللّه وليّ التوفيق»،قال اللّه تبارك و تعالى جل و تقدس وَ أَقِمْنَ الصَّلاٰةَ وَ آتِينَ الزَّكٰاةَ آيه... 1صدق اللّه ربنا العظيم و صدق نبيه الكريم وَ اذْكُرْنَ مٰا يُتْلىٰ فِي بُيُوتِكُنَّ مِنْ آيٰاتِ اللّٰهِ وَ الْحِكْمَةِ إِنَّ اللّٰهَ كٰانَ لَطِيفاً خَبِيراً 2و بر روى لنگه راست اين درب«يا مفتح الأبواب»و بر لنگۀ چپ آن«افتح لنا خير باب»نوشته شده است.در سمت ديگر درب، در جهت مخالف نيز اين دو گفتار تكرار شده است.بر روى درون نيم طاق بالاى اين درب اين آيه نقش بسته است لِلرِّجٰالِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا وَ لِلنِّسٰاءِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَ وَ سْئَلُوا اللّٰهَ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّ اللّٰهَ كٰانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً 3و در زير نيم طاق بر روى آستانۀ درب نوشته شده است:قال اللّه تعالى فى كتابه الكريم وَ مَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلّٰهِ وَ رَسُولِهِ وَ تَعْمَلْ صٰالِحاً نُؤْتِهٰا أَجْرَهٰا مَرَّتَيْنِ وَ أَعْتَدْنٰا لَهٰا رِزْقاً كَرِيماً 4.
5-باب جبرئيل؛در شرق مسجد و جنوب باب النساء قرار دارد.اين درب در قديم معروف به«باب عثمان»بوده؛چرا كه در برابر خانه آل عثمان قرار داشته است و علّت نامگذارى آن به«باب جبرئيل»آن است كه وقتى حضرت رسول صلّى اللّه عليه و اله از جنگ خندق بازگشت جبرئيل از اين درب به درون مسجد آمد و از حضرت خواست كه به جنگ بنى قريظه رود.
بر روى اين درب زيبا،با خط ثلث بسيار نيكويى اين نوشته قرار دارد:«قال اللّه