353
عرفات
وسعت و كوههاى آن
در فاصلۀ 21476 مترى از باب المعلاة در مكه به سوى طائف،دو ميل قرار گرفته است كه حدود عرفات از سوى مكه بدان وسيله تعيين مى‌گردد و در پس اين دو ميل و در فاصله 25 دقيقه از آن دو،حرم پايان مى‌يابد.
عرفات دشتى است صاف به طول دو ميل و عرضى مشابه آن كه سلسله كوههايى كمانى شكل گرداگرد اين دشت را فرا گرفته است.اين كوهها از سوى جنوب در راه طائف و از شمال به جبل الرحمه كه در نزد مردم به«جبل عرفات»معروف است محدود مى‌گردد.در صورتى كه جبل عرفات به كوههايى كه اين فضا را دربر گرفته است،اطلاق مى‌گردد و«جبل الرحمه»كوچكترين جزء از اين كوهها است،به طورى كه ارتفاع آن سى متر و طول آن حدود 300 متر مى‌باشد.
در نيمه‌هاى اين كوه فضاى هموارى به طول پانزده متر و عرض ده متر قرار دارد كه بدان مسجد ابراهيم مى‌گويند.در بالاى كوه،فضاى وسيع هموارى قرار دارد كه زمين آن سنگفرش شده و در وسط آن تخته سنگى است.در ركن غربى اين بلندى،ستونى سنگى همانند ميل‌هاى حرم بنا گرديده كه بر روى آن روشنايى قرار دارد تا راهنمايى براى حجاج در شب باشد.
شرح بعضى از قسمتهاى آن در صفحه 87 و 88 اين سفرنامه بيان گرديد.حجاج در روزهاى عرفه،در صحراى عرفات چادرهاى خود را به پا مى‌كنند.در اين دشت تعدادى مسجد و حوض و بازار نيز وجود دارد.
مجراى چشمۀ زبيده نيز همانند كوهها گرداگرد اين دشت را دور زده است كه پيش از اين دربارۀ حوضها و اندازۀ آنها و چگونگى بناى آنها در صفحه‌هاى 185 تا 189 و در شكل ص 186 مطالبى را عنوان نموديم.همچنانكه دربارۀ كانالهاى چشمه زبيده در عرفات و تاريخ تعمير و مرمّت‌هاى آن كه بر روى سنگ نبشته‌هايى بر جبل الرحمه قرار داشت پيشتر ذكر كرديم و تذكراتى در اين باره داده شد كه ديگر نيازى به تكرار آن نيست.
در صورت لزوم مى‌توانيد به صفحه‌هاى ياد شده مراجعه نماييد.