352
در مزدلفه و در كنار قزح،مسجد كوچكى قرار دارد كه فاسى گفته است:اين مسجد داراى ديوارهاى كوتاهى بوده و طول آن تا به سوى قبله از بيست و شش ذراع يك ثلث ذراع كمتر و مقابل آن بيست و يك ذراع يك ثلث كمتر است و عرض آن بيست و دو ذراع است.در قبلۀ اين مسجد،محرابى است كه در آن لوحى سنگى قرار دارد و بر آن نوشته شده است:«امير يلبغا خاصكى»اين جايگاه را در تاريخ ذى القعده سال 760 ه.
تجديد بنا نموده است.در سال 842 ه.امير سيدون به دستور سلطان چقمق اين مسجد را تعمير كرد و در سال 874 ه.امير مكه شريف محمد بن بركات اين مسجد را به دستور سلطان قايتباى سفيد نمود و نيز در سال 1072 ه.سليمان بك والى مكه آن را از سوى سلطان محمد(عثمانى)تعمير نمود.
برخى از ديوارهاى اين مسجد هم‌اكنون منهدم شده و امام جماعت بر روى زمينى بلند از آن مى‌ايستد و خطبه‌اى را كه مربوط به صدها سال قبل بوده است،براى حجاج مى‌خواند.اين خطبه هيچ تناسبى با دوران فعلى ما ندارد و همانند خطبه عرفه و غير آن، تأثيرى بر دلها نمى‌گذارد و اگر اين خطبه را با خطبه‌هايى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و اله در عرفات و مزدلفه و منا ايراد فرمودند و احكام و دستورها و موعظه و نصيحت‌هايى را كه در برداشت،مقايسه نمايند متوجه مى‌شويد كه دليل عقب‌افتادگى ما اين است كه از فرصت‌ها استفاده نكرده‌ايم و در اين تجمعها كه از نژادهاى گوناگون دور هم جمع گشته‌اند،بايد در ضمن خطبه،دستورها و احكام و نصيحت‌هايى به آنان داده شود و آنها اين مطالب را با خود به ارمغان برند و اين بر سردمداران و بزرگان دين است كه سخنرانان را به اين مسائل آگاهى دهند و نيز براى هر سخنرانى،مترجمى بگذارند تا همۀ مردم با زبانهاى مختلف،آنها را فهميده و به تذكرات و پند و اندرزها گوش فرا دهند و مردمانى را كه قلبهايشان مالامال از عشق به دين است آگاهى دينى و مذهبى بيشترى دهند.ليكن متأسفانه زمانى كه اين خطبه‌ها را گوش فرا دهيد متوجه مى‌شويد كه به استثناى تعداد اندكى از آنان،جاهل‌ترين افراد نسبت به دين و اوضاع و احوال مسلمانان مى‌باشند،پس چگونه دوايى را تجويز مى‌نمايند در صورتى كه بيمارى را خود نمى‌دانند.خداوند ما را به راه راست هدايت فرمايد!