212خداوند اين دايره را وعدهگاه خود با بندگانش قرار داد و اين منطقه را جايگاه امنى براى تمام مخلوقات خود از انسان و حيوان و گياه ساخت و شكار حيوانات و جدا ساختن شاخه و برگ درختان و روييدنيها و حتى تيغهايشان را حرام كرد.
ابن عباس روايت كرده كه حضرت ابراهيم عليه السّلام نخستين كسى بود كه به راهنمايى جبرييل اين علامت را جهت تعظيم و تكريم خانۀ خدا در مرز حرم نصب كرد،سپس قصىّ بن كلاب اين علامتها را تجديد نمود و نيز گويند كه قبل از او حضرت اسماعيل عليه السّلام اين كار را انجام داده است.
همچنين گفته شده كه:عدنان بن ادّ نخستين فردى بود كه حدود حرم را مشخص نمود،آنگاه قريشيان مجدّدا علامتها را بازسازى كردند،سپس پيامبر صلّى اللّه عليه و اله پيش از هجرت خود و همچنان پس از هجرت و در سال فتح به بازسازى علامتها پرداخت و سپس عمر ابن خطاب در سال 17 ه.و سپس عثمان بن عفان در سال 26 ه.و سپس معاويه و بعد از او عبد الملك بن مروان و سپس مهدى عباسى،حدود حرم را ترميم كردند.
در سال 325 ه.به دستور آل راضى عباس دو ستون بلند حرم در تنعيم ساخته شد.
فاسى مىگويد:اسم او بر ستون نوشته شده است.
سپس به دستور امير مظفّر حاكم إربل در سال 616 ه.دو ستون آغاز مرز حرم در سمت عرفات بنا گرديد كه پس از آن به دستور امير مظفّر حاكم يمن در سال 683 ه. 1
تعميراتى در آن دو انجام داده شد.
مسجد الحرام
موقعيت مسجد-دربهاى مسجد-منارهها-تاريخ توسعه و ساختمانهاى آن،جايگاه امام جماعتها در مسجد الحرام،چگونگى نماز خواندن در آن،مقام ابراهيم عليه السّلام،منبر مسجد الحرام و تاريخ آن،چاه زمزم،سقاخانه عباس،پيادهروهاى چهارگانه،ساعتهاى