154در اين شهر يك قرنطينه بوده كه هم اكنون تعطيل است و نيز يك داروخانه و دو تجارتخانۀ بزرگ جواهرات و اشياى قيمتى،و 17 كارگاه جيرسازى و 8 كارگاه سفالگرى، و يك انبار بزرگ گاز وجود دارد.
مكه 3000 فروشگاه(مغازه)و 6500 خانه دارد كه با گچ و سنگهاى سياه خارا،با خالهاى سياه و قرمز بنا گرديده است.بيشتر خانهها از يك تا پنج طبقه بوده كه اكثر آنها بدون حياط مىباشند.زيباترين خانۀ مكه از آن شريف مكه معروف به«البوّ»و خانه محمد على،كاتب مخصوص شريف است كه با معمارى نوينى طراحى و تزيين و گچبرى شده است و با خانههاى مجلل در مصر(-قاهره)و اسكندريه برابرى مىكند.خانههاى اميران نيز مجلل بوده ولى به سبك معمارى قديم بنا گرديده است.در مكه تعداد زيادى باغچههاى كوچك و حوضهاى آب مصنوعى با فوارۀ آبى ديده مىشود.
در اينجا،همانطور كه پيشتر وعده داده بوديم،برخى از اماكن مشهور مكه را به تفصيل براى شما توصيف مىكنيم:
بيمارستان غريبان و فقيران
اين بيمارستان در سمت مسجد الحرام قرار گرفته است.آنگونه كه بر دروازه آن نوشته شده،در سال 1086 هجرى در دوران سلطنت سلطان غازى محمد خان چهارم بنا شده است.از اين بيمارستان در 27 ذى الحجه سال 1318 ه.(16 آوريل سال 1901) ديدن كردم،در آن،دو پزشك مشغول خدمت بودند؛يكى سر پزشك بيمارستان به نام اسماعيل افندى ثروت،و ديگرى عثمان اسماعيل و نيز دكتر داروسازى بنام حسن افندى تحسين انجام وظيفه مىكرد كه همگى لباسهاى مرتب و تميزى داشتند.بيمارستان داراى پنجاه تخت بود كه از قسمتهاى مختلف آن ديدن كردم و از نظر نظافت داخلى و سرويسهاى بهداشتى تختها و رختخوابها،در وضع اسفبارى قرار داشت.بخشى از بيمارستان كه اختصاص به امراض عفونى داشت،در وضعيت ناهنجارى به سر مىبرد.
ابتدا پزشكان مايل به ديدار من از آن بخش نبودند و در صورتى كه بدون پارچهاى كه بر روى بينى خود با فشار قرار داده بودم،نمىبود،امكان توقف چند لحظهاى در اين قسمت