83هستند. و لذا فرمودند: ملاقات امام و اعلام اطاعت او، شرط تماميت حج است؛
«تَمَامُ الْحَجِّ لِقَاءُ الْإِمَامِ». 1
زيارت و كسب طهارت
يكى از آرمانهاى زائران ائمۀ طاهرين عليهم السلام آن است كه خود را با امام خود هماهنگ كنند. و براى اين هدف سعى مىكنند خود را از هر آلودگى برهانند كه يك نوع آلودگى عميق، گرايش به جريانهاى مخالف امام است. در اينجا به نكتهاى بسيار ظريف و قرآنى در روايات توجه داده شده است. قرآن در ضمن بيان تكاليف حج مىفرمايد: «ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ ...» 2 «سپس بزدايند چركها و كثيفىهاى خودشان را.» 3
مطابق روايت كافى از امام صادق عليه السلام آن حضرت در تفسير آيه فرمود: يعنى تراشيدن سر و تميز كردن بدن. و همچنين طبق روايت بزنطى از امام رضا عليه السلام فرمود:
«تفَث» يعنى گرفتن ناخن و زدودن كثيفى و خروج از احرام» 4
همچنانكه ملاحظه مىكنيد، جملۀ فوق از آيۀ شريفه را به تحصيل نظافت و زدودن مو و ناخن معنى كردهاند. و اين نوعى طهارت و پاكيزگى ظاهرى است. و پاكيزگى باطنى آن است كه انسان خود را از آلودگىهاى اخلاقى و لغزشهاى