66قلعه در وسط شهر واقع، و اطرافش محاط به قلعه عليحده است، و بناى اين قلعه منسوب به «رومانيان قديم» است.
در بالاى دروازۀ «ماردين»، نشانۀ شير و خورشيد را به روى سنگ حكّ كردهاند، باغات اين شهر در سمت جنوبى و مشرقى، روح افزاى مسافرين مىباشد. در «ساحل دجله»، هندوانه و خربزه، به حصول 1 مىآيد، كه بدون اغراق دو عددش بار يك شتر مىشود.
در اطراف شهر، بيش از دو هزار كفترخانه موجود است، كه چلقوزِ در آنجاها جمع شده را، رشوه به مزروعات 2 مىدهند. «سليمان بن خالد بن وليد» در اين شهر مدفون است، هر شخصى [كه] داخل اين شهر شود، اگر سالَك در نياورده باشد، حتمى است كه در خواهد آورد، و تا سالش تمام نشود، خوب نخواهد شد.
جز مركبات و خرما، تمامى ميوهجات و بقولات و حبوبات، حتى برنج و پنبه و حرير و ترياك حاصل مىشود. سه هزار سرى دستگاه حرير بافى در اين شهر است، زرگرها و مسگرها و علاقهبندها، بازار عليحده و مخصوصى دارند. انواع و اقسام پارچههاى حريرى و پشمى و گلابتونى 3 بافته، به خارج مىفرستند، و انواع اوانى 4 و ظروف، از مس و مفرغ 5 و نقره و طلا مىسازند. شصت و دو هزار نفس، در تحرير جديد اين شهر ثبتِ دفتر شد. سه خمس [آن] اهالى «اسلام»، و يك خمس آن، از مذاهب مختلفۀ «نصارى»، و نيم خُمس نيز «يهودى» [هستند.]
نظر به قاعده معمارى، وضع خانههاى اين شهر، مثل وضع خانههاى «طهران» است، امتيازى كه اين خانهها دارد، فرش حياط و ديوارها، كلاً از سنگ سياهِ تراشيده شده است، چون تمامى در و ديوارهاى ابنيه، و فرشِ كوچهها از سنگ سياه، و چادرهاى زنان اسلام،