279

مشعرالحرام

حموى مى‌نويسد: مشعرالحرام در فرمودۀ خداوند: «فاذكروا اللّٰه عند المشعر الحرام»، نيز همان مزدلفه و جمع است و به همۀ آنها ناميده شده است. ¹

گاهى «مَشعر» يا «مِشعر» گفته مى‌شود و به تمامى مزدلفه اطلاق مى‌گردد و گاهى نيز به كوهى كه «قزح» ² نام گرفته مشعر گفته شده است.

عبداللّٰه بن عمر، اين نظر را پذيرفته كه مشعرالحرام نام ديگر مزدلفه است. ³

تعدادى از عرب‌ها آن را مِشعر، به كسر ميم خوانده‌اند، امّا مَشعر فصيح‌تر است. گفته‌اند ابن السّمّاك آن را به كسر خوانده و بكر اباذىّ نيز گفته، برخى از قاريان آن را به كسر خوانده‌اند، ليكن محبّ‌الدين طبرى پس از نقل آن مى‌گويد: خواندن مِشعر به كسر، نادر و شاذّ است. مَشعَر به معناى نشان راه است و آنجا را مشعرالحرام ناميده‌اند بدان جهت كه نشان و مكان عبادت خداوند است. ⁴

اباذر نيز از ابن عمر نقل كرده كه گفته است: تمامى مشعرالحرام، مزدلفه است. اين نظر در بسيارى از كتب تفسير تأييد شده، و آيۀ شريفۀ قرآن «فَإِذٰا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفٰاتٍ ، فَاذْكُرُوا اللّٰهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرٰامِ » نيز مؤيد آن است.