841است. در حقيقت، صيرورت است؛ يعنى شدن و به فعليت و كمال لايق خود رسيدن و اين با سير و سفر صعودى فاصلۀ بسيار دارد، زيرا هر سير و سفرى مستلزم صيرورت و شدن نيست. و صيرورت يعنى سفر معنوى انسان. ¹

مراحل سفر معنوى زاير

زاير در نخستين قدم، بايد رفع حجاب بين عبد و مولا كند. و براى رهيدن از حجاب‌ها بايد از خويشتن سفر كرده و از خواسته‌هاى خود هجرت كند تا مصداق «وَ مَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهٰاجِراً إِلَى اللّٰهِ » شود. ايام حج و مناسك آن و به‌ويژه سرزمين عرفات نيز بهترين فرصت براى رهايى از خودبينى و هجرت از بيت نفس است. ² در حج كندن اين تعلقات، اولين شرط سفر است. و زدودن همۀ علايق و خواسته‌هاى نفسانى از خود و به كنار نهادن ماديات و مظاهر دنيوى و اعلان اين پيام آزادگى كه حال، منم تنها و رهيده از قيد و بندهاى ظلمانى دنيا، فراركننده از شهوات و هواپرستى‌ها.... كه با ضميرى اميدوار به سوى خداى خويش هجرت مى‌كنم.

امام صادق عليه السلام فرمود: «

إذا أردت الحج فجرّد قلبك للّٰه‌عزوجل من قبل عزمك من كلّ شاغل و حجب كلّ حاجب و فرض امورك كلّها إلى خالقك... ». ³

آن‌گاه كه ارادۀ حج كردى، قبل از عزيمت، قلب خويش را براى خداوند بزرگ، خالص و خالى گردان و هرچه تو را مشغول مى‌دارد و حجاب ميان تو و خدا مى‌شود از دل بيرون كن و همۀ امورت را به آفريدگارت واگذار و در تمام حركات و سكنات به او توكل كن.

در اولين گام‌هاى زيارت خانۀ معبود كه نداى لبّيك اللّهم لبّيك از زاير شيفتۀ ديدار برمى‌خيزد، گونه‌اى از بيرون شدن و برهنه گرديدن از مراتب فروتر تجلى مى‌يابد و رها نمودن هرگونه سركشى و به خود باليدن و استبداد. در اين هنگام است كه اتحادى