1126
پيشينۀ تحقيق
در خصوص بر پايى مراسم و مناسك و وجود سنت‌هاى متعدد در ارتباط با زيارتگاه‌هاى خراسان و ماوراء النهر، تحقيقات وسيعى توسط پژوهشگران داخلى و خارجى انجام پذيرفته و به عنوان منبع و سرچشمه‌هاى پژوهش در مطالعات اسنادى كاربرد قابل قبول را دارد، اما هنوز نواقص و كم و كاستى‌هايى در مسير معرفى و شناساندن مزار يك شخصيت تاريخى يا مذهبى مشاهده مى‌گردد. اما با هر مطالعه و تحقيق جديدى قدر مسلّم از نكات مبهم كاسته شده و آگاهى و معرفت جامع‌ترى در اختيار پژوهشگر قرار مى‌گيرد.
در زمينۀ برگزارى مراسم و مناسك در مزارات و زيارتگاه‌هاى مورد تحقيق، كتب و مقالات متعددى به‌چاپ رسيده است. از اهم آنها در مبحث آداب زيارت مى‌توان به ركنى يزدى در شوق ديدار (1362)؛ خان محمدى در طرح توسعۀ حرم عبدالعظيم حسنى عليه السلام (1369)؛ خرم بركه در خواجه احرار ولى (2005)؛ فضل اللّٰه روزبهان اصفهانى در مهمان‌نامۀ بخارا (1962)؛ خليلى در آثار هرات (2004)؛ فسلفد در مقاله رهبريت صوفى در دهلى (1920) اشاره نمود.
در بخش قربانى، ميرچاالياده در رسالۀ در تاريخ اديان (1993)؛ هاشم رضى در مردم‌شناسى اجتماعى (1355)؛ حمزه كمال در مزارهاى شمال تاجيكستان (2004)؛ سليم بخارى در دل به يار (1993)؛ يا حقى و سيدى در از جيحون تا وخش (1378)؛ اللّٰه وردى در قربانى (1382) مطالبى را بيان نموده‌اند.
و در بر پايى باورها و ساير مناسك و عنعنات موجود در مزارات: روح الامينى در مبانى انسان‌شناسى (1362)؛ هيلن براند در مقابر (1988)؛ تفضلى و فضائلى جوان در فرهنگ بزرگان اسلام و ايران (1372)؛ بار تولد در تركستان نامه (1974)؛ باباجان غفور اف در تاجيكان (1997)؛ دكتر عبيد الكبيسى در احكام وقف در شريعت اسلام (1986)؛ پطروشفسكى در اسلام در ايران (1985)؛ بلر و بلوم در هنر و معمارى اسلامى در ايران و