1043لحاظ اوزان سنگين و قوافى مشكل و لغات اصيل كهن و مضامين مذهبى و فلسفى و انتقادى متشخص است و از اين رو بايد او را صاحب سبك شخصى دانست. 1
ناصرخسرو در قصيدۀ 34 بيتى معروف خود (حاجيان آمدند با تعظيم / شاكر از رحمت خداى رحيم) حديثى طولانى از امام زين العابدين عليه السلام را كه حاوى ادب باطنى زيارت حج و گفت‌وگويى عميق، زيبا و بديع امام سجاد عليه السلام با شبلى كه از حج آمده بوده، به نظم كشيده است. 2 وى همچنين در سفرنامۀ منثور خويش به زيارت خانۀ خدا، مقابر و مشاهد اوليا و انبيا اشارۀ فراوان كرده و توصيفات دقيق، خواندنى و بديعى دارد.
خاقانى (م 595ق) بر خلاف نظامى كه بيشتر به داستان سرايى پرداخته و چندان ميل به سفر نداشت، شيفتۀ سفر بوده، به‌ويژه، سفر زيارتى خانۀ خدا. وى تحفة العراقين را دربارۀ سفر مكه در شروان سروده است. به دليل اهميتى كه خاقانى در سرودن اشعار زيارتى در شعر و ادب فارسى داشته است، به نقش زيارت كعبه و پيامبر صلى الله عليه و آله در شعر او به طور ويژه نگاه مى‌افكنيم.
نقش زيارت كعبه و پيامبر صلى الله عليه و آله در شعر خاقانى 3
خاقانى در پرتو ابيات و تصاوير بلند به معبود و نشانه‌هاى معبود خود عشق مى‌ورزد و شگفتا كه در عين عاشقى، عقل و خرد و تخيلش را در حد كمال به كار مى‌گيرد تا با استفاده از آيات و احاديث و تلميحات، آداب و بركات زيارت را ذكر نمايد. زاير از منظر وى، ابتدا عاشقى است عاقل، اما به تدريج عاقلى عاشق مى‌شود كه هيچ وقت زيارت بى‌معرفت و حكمت را روا نمى‌دارد. از اين رو در قربانگاه حق، نفس را