90مىپردازند و در پنهان، هزار و يك عيب درست و نادرست را برجسته مىسازند و مىكوشند تا از قدر و قيمت افراد بكاهند. اين افراد اگر به كسى هم احترام بگذارند، از روى صداقت نيست، بلكه براى رفع نيازهاى خود، نزد ديگران كرنش مىكنند.
در ظاهر براى او هزاران دعاى خير مىكنند، ولى اگر غمى به ديگران روى آورد، شادمان مىشوند. در حقيقت، اعتماد كردن به اين انسانهاى دورنگ و در دام آنها گرفتار آمدن، آسيبهاى جدى به روح و روان آدمى و دين و ايمان او وارد مىكند.
چه بسا با تعريفهاى او غرور و بزرگى در خود احساس كند و از جاده بندگى خارج شود. پس شايسته است با آشنايى با ويژگىهاى اين افراد كه به وسيله پيامبر اعظم صلى الله عليه و آله بازگو شده است، از دوستى با آنان پرهيز كنيم. رسول حقيقت مىفرمايد:
اِنَّ لِلْمُتَكَلِّفِ مِنَ الرِّجٰالِ ثَلاٰثَ عَلاٰمٰاتٍ: يَتَمَلَّقُ اذَا شَهِدَ وَ يَغْتَابُ اذَا غَابَ وَ يَشْمَتُ بِالْمُصِيبَةِ. 1
مردمان ظاهرساز و حيله گر سه نشانه دارند: رودرروى اشخاص، چاپلوسى مىكنند؛ پشت سرشان، غيبت و بدگويى مىكنند و به خاطر مصيبتى كه به ديگران رسيده است، شادى مىكنند.
دورى از مواضع اتهام
گاهى انسان، خود، شخص محترم و آبرومندى است، ولى به دليل نشست و برخاست با كسانى كه مورد اتهام هستند، در معرض تهمت قرار مىگيرد. مردم مىپندارند او نيز در سلك و پيشه آنان است؛ چون اگر با آنان مخالف بود، به همنشينى با آنان ادامه نمىداد. چه بسا ممكن است او فرد درست كارى باشد، ولى به دليل رفت و آمد با بدان، به تدريج خوى و خصلت آنان را بگيرد و رنگ الهى