68حقوق خود پاسدارى كند. اسلام چنين حيايى را مردود مىشمارد. انسان با حيا كسى است كه در گفتار و كردار، ادب و نزاكت را رعايت و در زمان مناسب، از منافع دنيوى و اخروى خود دفاع كند. پيامبر اعظم صلى الله عليه و آله :
الحياءُ وَ الايمانُ قُرِنا جَميٖعا فَاِذٰا رُفِعَ احَدُهُمٰا رُفِعَ اْلآخَرُ. 1
حيا و ايمان قرين يكديگرند. وقتى يكى رفت، ديگرى هم خواهد رفت.
خ
خبر ناموثق
بعضى افراد به محض اينكه خبرى را شنيدند، بدون آگاه شدن از درستى يا نادرستىاش، آن خبر را براى ديگران نقل مىكنند و به گونهاى رفتار مىكنند كه انگار خود شاهد ماجرا بودهاند و اين كار در پيش ديدگانشان انجام شده است. اين كار، نشانه بىتوجهى و بىدقتى گوينده است و شايد سبب پيدايش اختلاف يا ريختن آبروى ديگران شود. اگر واقعى نبودن خبر آشكار شود، گوينده، احترام و اعتبار خود را نزد ديگران از دست مىدهد و از آن پس، مردم حتى اخبار صادقانه او را نيز نامستند و غير واقعى مىپندارند. بنابراين، انسان بايد سخنان خود را با دليل و سند و اطمينان از درستى آن نقل كند تا به پىآمدهاى منفى آن دچار نشود. حضرت محمد صلى الله عليه و آله - آن امين راستگو - مىفرمايد:
كَفٰى بِالْمَرءِ إِثْماً أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مٰا يَسْمَعُ. 2
در گناهكار بودن فرد همين بس كه هر چه را مىشنود، نقل كند.