41

پرهيز از دخالت نابجا

يكى از صفات ناپسند اين است كه انسان درباره موضوعى اظهار نظر كند كه به او مربوط نيست. اين امر ممكن است براى فرد، خانواده و جامعه، زيان‌هاى جبران‌ناپذيرى به بار آورد. ممكن است انسان به دليل كم‌تجربه بودن يا به هر دليل ديگرى، در كارى كه به او مربوط نيست، دخالت كند و در نتيجه، قدر و منزلت خود را از دست بدهد. بر اين اساس، پيامبر گرامى اسلام مى‌فرمايد:

اَعْظَمُ النّاسِ قَدْراً مَنْ تَرَكَ مٰا لا يَعْنِيه. ¹

عالى‌قدرترين مردم كسى است كه در آنچه به او مربوط نيست، دخالت نكند.

پرهيز از سخت‌گيرى

سخت‌گيرى بر ديگران، نه تنها بر احترام و ارزش انسان نمى‌افزايد، بلكه روز به روز از محبوبيت او نيز مى‌كاهد. به طور كلى، سخت‌گيرى، روش و منش كسانى است كه از وجدان انسانى پيروى نمى‌كنند و به ديگران به ديده تحقير مى‌نگرند. فرد سخت‌گير، به بيمارى خودكم‌بينى دچار است و اينك كه روزگار، وى را به ظاهر بر ديگران مسلط كرده است، مى‌كوشد عقده‌هاى پيشين را فرافكنى كند. پيامبر رحمت و شفقت در توصيه به مهربانى مى‌فرمايد:

اَلا اخبِرُكُمْ بِمَنْ يَحْرُمُ عَلَيْهِ النّٰارُ غَداً، عَلىٰ كلِّ هَيِّنٍ لَيِّنٍ قريبٍ سَهْلٍ. ²

آيا مى‌خواهيد شما را خبر دهم كه فردا آتش بر چه كسى حرام است؛ هر كس كه ملايم، نرم‌خو، زودجوش و آسان‌گير باشد.